S5 Newsplace - шаблон joomlaS5 Newsplace - шаблон joomla КнигиКниги
واژه های حرف ع

 

مناسبت‌نامه
دهم محرم شهادت سید الشهداء علیه السلام و یارانشان و اسارت اهلبیت‌شان ...بیشتر
ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

خلاف عرب. چنانكه در مفردات و صحاح و قاموس و غيره آمده. عجمىّ منسوب بعجم است خواه فصيح باشد يا غير فصيح.

عجمه بمعنى لكنت در زبان و عدم فصاحت است «عجم عجمة: وجد فى لسانه لكنة و عدم فصاحة».

(اعجم): غير فصيح يعنى آنكه نميتواند مطلوب خويش را بهتر بيان دارد راغب گويد: «الاعجم من كان فى لسانه عجمة عربيا كان او غير عربىّ» جوهرى گفته: «و الاعجم الّذى لا يفصح و لا يبيّن كلامه و لو كان من العرب» عبارت اقرب الموارد نيز عين همين است.

جوهرى و ابن اثير گويد: علّت تسميه حيوان به عجماء عدم تكلم آن است و هر آنكه قدرت تكلم نداشته باشد اعجم است. راغب گفته: نماز ظهر و عصر را «صلوة عجماء» گويند كه قرائتش آهسته خوانده ميشود.

«وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ ءَ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً وَ شِفاءٌ» فصلت: 44.

گفتيم: اعجم بمعنى غير فصيح است خواه عرب باشد يا غير عرب على هذا، اعجمى در آيه غير فصيح است نه لغت غير عرب يعنى اگر قرآنرا غير فصيح نازل ميكرديم و الفاظ و معانيش منظم نميشد، ميگفتند: چرا آياتش مفصّل و روشن نشده آيا ميشود كه: كتاب اعجمى (غير فصيح) و پيغمبر يا مخاطبين عربى (فصيح) باشد؟!!.

از «عربىّ» در آيه فصاحت اراده شده راغب گويد: «العربىّ: المفصح» طبرسى رحمه اللّه اعجمى را در آيه لغت غير عربى فرموده ولى ظاهرا غير فصيح مراد است چنانكه در الميزان و كشّاف آمده.

«وَ لَوْ نَزَّلْناهُ عَلى‏ بَعْضِ (الْأَعْجَمِينَ). فَقَرَأَهُ عَلَيْهِمْ ما كانُوا بِهِ مُؤْمِنِينَ» شعراء:198 و 199.

بعقيده راغب اصل اعجمين اعجميّين است ياء نسبت حذف شده.

بيضاوى نيز آنرا جمع اعجمى گرفته بحذف ياء نسبت. ولى ظاهرا آن جمع اعجم است چنانكه در صحاح و اقرب و تفسير جلالين آمده و اينكه گفته‏اند: اعجم و عجماء بر وزن افعل و فعلى است و آن جمع سالم ندارد صحاح و اقرب خلاف آنرا ميرساند.

الميزان گويد نحاة كوفيّون آنرا جايز دانسته‏اند على هذا در «اعجمين» چيزى حذف نشده است.

ظاهرا مراد از آن در آيه شخص غير عرب است و ميشود كه غير فصيح مراد باشد يعنى: اگر قرآن را ببعضى از غير عرب بلغت آنها نازل ميكرديم و او بر عربها ميخواند ايمان نميآوردند.

«وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ» نحل: 103. يعنى ميدانيم كه كفّار ميگويند: قرآن را بشرى باو تعليم ميدهد، زبان آنكه تعليم را باو نسبت ميدهند غير فصيح است ولى اين قرآن زبان فصيح آشكار است.

آيه روشن است در اينكه شخصى غير فصيح (و غير عرب بنا بر آنكه لسان بمعنى لغت باشد) در مكه بوده كه كفّار ميگفتند: قرآن را او بمحمد مياموزد و از جانب خدا نيست.

در تفسير برهان ضمن حديثى از تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده: آن زبان ابى فكيهه مولى بنى حضرمى است اعجمى اللسان بود از پيامبر خدا پيروى كرده و ايمان آورده بود و از اهل كتاب بود، قريش گفتند: بخدا محمد را او تعليم ميدهد ...

ولى اين مطلب در تفسير عياشى كه اخيرا طبع شده نيست.

در مجمع اسم آنشخص بقول ابن عباس بلعام است او غلام رومى بود در مكّه بر دين نصرانيت، بقول مجاهد 98 و قتاده غلام رومى بود از آن بنى الحضرمى كه نامش عايش يا يعيش بود، بقولى دو غلام بودند بنام يسار و خير، بنظر ضحّاك او سلمان فارسى است. در الميزان قول ضحّاك را از در المنثور نقل كرده و فرموده: آن با مكّى بودن آيات ملائم نيست. يعنى سلمان در مدينه خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله رسيده است.

عجم‏

در روايات راجع بايمان عجم و استقبال آنها از اسلام ذكرى بميان آمده بهتر است اشاره شود در تفسير صافى ذيل آيه «وَ لَوْ نَزَّلْناهُ عَلى‏ بَعْضِ الْأَعْجَمِينَ ...» شعراء: 198. از امام صادق عليه السّلام نقل شده: «لو نزّل القرآن على العجم ما آمنت به العرب و لكن نزّل على العرب فآمنت به العجم» آنگاه آمده «فهذه فضيلة العجم» ظاهرا آن تتمه حديث است و ميشود آن از كلام مرحوم فيض باشد ولى از سفينة البحار ماده عجم روشن ميشود كه ذيل روايت است.

در سفينه از مستدرك حاكم از ابن عمر نقل شده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده: در خواب گوسفندانى سياه ديدم كه گوسفندان سفيد بسيار ميان آنها وارد شدند. گفتند: آنرا چه تعبير كرده‏ايد؟ فرمود: عجم. آنها در دين و انساب شما شريك ميشوند. گفتند:

عجم يا رسول اللّه؟! فرمود: «لو كان الايمان متعلّقا بالثّريّا لناله رجال من العجم».

از اينگونه روايات در كتب اهل سنت نيز آمده از آنجمله در صحيح ترمذى ج 5 باب فضل العجم نقل كرده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله سوره جمعه را وقت نزول بر اصحاب ميخواند تا رسيد بآيه «وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ» مردى گفت: يا رسول اللّه اينها كيانند كه هنوز بما لاحق نشده‏اند؟

حضرت باو جواب نداد راوى گويد: سلمان در ميان ما بود حضرت دست خويش را بر سلمان نهاد و فرمود «و الّذى نفسى بيده لو كان الايمان بالثّريّا لتناوله رجال من هؤلاء». در صافى ذيل «... لَمَّا يَلْحَقُوا ...» از مجمع از امام باقر عليه السّلام نقل كرده:

«هم الاعاجم و من لا يتكلّم بلغة العرب» بعضى از اين روايات نصّ در ايرانيان است و بعضى ديگر شامل آنها و غير آنهاست كه عجم مطلق غير عرب است. و شايد از اين روايات در تفاسير ذيل آيه «فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ» انعام: 89. و ايضا ذيل آيه فوق از سوره جمعه پيدا كرد.

نوشتن دیدگاه

- اظهار نظر شما به بهبود مطلب ارائه شده و مجموعه سایت کمک خواهد کرد .
- درصورت خراب بودن تصویر متن ارائه شده و یا وجود ایرادات ویراستاری و فنی لطفا در بخش نظرات ما را آگاه کنید .
- از افزودن نظر با کلمات انگلیسی (فنگلیش) بپرهیزید .
- از توهین به قومیت ها و افراد در نظرات اجتناب کنید .
- نظرات تبلیغاتی منتشر نخواهد شد .


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

لیست صفحات

صفحه نخست

ویژه‌نامه اهل‌بیت

ویژه‌نامه احادیث

ویژه‌نامه قرآن کریم

فرقه شناسی

فرهنگی اجتماعی

مناسبت‌ها

ویژه‌نامه علمی

ویژه‌نامه بزرگان‌ما

   Tomb