S5 Newsplace - шаблон joomlaS5 Newsplace - шаблон joomla КнигиКниги
واژه نامه فرهنگ عاشورا

 

مناسبت‌نامه
دهم محرم شهادت سید الشهداء علیه السلام و یارانشان و اسارت اهلبیت‌شان ...بیشتر
ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

اصحاب شهادت طلب و با وفاى سيدالشهدا عليه السّلام ، نمونه بارز آگاهى ، ايمان ، شجاعت و فداكارى بودند و فضيلت آنان بيش از آن است كه در اين مختصر بگنجد. رواياتى در فضيلت ياران امام وارد شده است .(87) خصوصيات آنان نيز در برخى كتب آمده است .(88) مرورى بر زيارتنامه هاى شهداى كربلا، فضيلتهايى چون وفاى به عهد، بذل جان در نصرت حجت خدا، وفادارى به امام و ... را يادآور مى شود. ويژگيهاى افراد جبهه حسينى به تعبير يكى از پژوهشگران چنين است :
1 اطاعت محض و عاشقانه 2 هماهنگى كامل با رهبرى (تا جايى كه بدون اجازه نمى جنگيدند) 3 خطر پذيرى و شهادت طلبى 4 شجاعت ويژه 5 صبّاريت و مقاومت جاودانه 6 سازش ناپذيرى 7 جديّت ، قاطعيّت و عزم راسخ 8 خدابين و خداخواه 9 از همه چيز بريده و به خدا پيوسته 10 دقيق ، منظّم ، منضبط 11 نهايت رشد و كمال ، صلاح (سياسى ، فرهنگى ) 12 الگوى عملى دفاع و مقاومت (لَكُم فِىَّ اُسوَةٌ: امام حسين ) 13 باوفاترين و پاى بندترين ياران برپيمان 14 آزادگى (هَيهات مِنَّاالذِّلَّة :امام حسين ) 15 فرماندهى ويژه ، مديريّت نمونه 16 غناى روحى از ماسوى اللّه (اِنْطَلِقُوا جَميعا: امام حسين ) 17 شركت در ميدانهاى جنگ سياسى ، فرهنگى ، اقتصادى ، نظامى در طفوليّت و سنين پايين 18 "كُلّ" بينى نه "جزء" بينى (كُلُّ يَومٍ عاشُورا ... مِثلى لايُبَايِعُ مِثلَهُ: امام حسين ) 19 سازنده حركتهاى تاريخساز 20 مقاومت و مبارزه نابرابر در تنهايى 21 يقين و بصيرت كامل ، شك شكن 22 پافشارى و استقامت در حق با اقليّت ، در برابر اكثريّت مخالف (لاتَسْتَوْحِشُوا فى طَريقِ الهُدى لِقِلَّةِ اَهْلِهِ) 23 نقش زن در سرنوشت مبارزات سياسى ، فرهنگى بشريت 24 سپرِ دين بودن ، نه دين سپرى 25 اصالت با جهاد اكبر 26 ساختار روحى و جسمى مناسب و هماهنگ با استراتژى عاشورا.(89)
آنان كه در ركاب سيدالشهدا به فيض شهادت رسيدند، جمعى از بنى هاشم بودند، جمعى از مدينه با آن حضرت آمده بودند، برخى در مكّه و طول راه به وى پيوستند، برخى هم از كوفه توانستند به جمع آن حماسه سازان شهيد بپيوندند. كسانى هم در راه نهضت حسينى ، پيش از عاشورا شهيد شدند كه آنان نيز جزء اصحاب او به شمار مى آيند. تعداد 6 نفر از ياران امام كه در كوفه شهيد شدند، عبارتند از: عبدالا على بن يزيد كلبى ، عبداللّه بن بقطر، عمارة بن صلخب ، قيس بن مسهر صيداوى ، مسلم بن عقيل و هانى بن عروه .
شهداى بنى هاشم :
تعداد 17 نفر از شهداى كربلا كه شهادتشان اجماعى است ، عبارتند از: على بن الحسين الا كبر، عباس بن على بن ابى طالب ، عبداللّه بن على بن ابى طالب ، جعفربن على بن ابى طالب ، عثمان بن على بن ابى طالب ، محمدبن على بن ابى طالب ، عبداللّه بن حسين بن على ، ابوبكربن حسن بن على ، قاسم بن حسن بن على ، عبداللّه بن حسن بن على ، عون بن عبداللّه بن جعفر، محمدبن عبداللّه بن جعفر، جعفربن عقيل ، عبدالرحمن بن عقيل ، عبداللّه بن مسلم بن عقيل ، عبداللّه بن عقيل ، محمدبن ابى سعيدبن عقيل .(90) نام ده نفر ديگر نيز نقل شده كه البته يقينى نيست ، آنان عبارتند از: ابوبكربن على بن ابى طالب ، عبيداللّه بن عبداللّه بن جعفر، محمدبن مسلم بن عقيل ، عبداللّه بن على بن ابى طالب ، عمربن على بن ابى طالب ، ابراهيم بن على بن ابى طالب ، عمربن حسن بن على ، محمدبن عقيل و جعفربن محمدبن عقيل .(91)
شهداى ديگر:
نام كسانى غير از بنى هاشم كه در كربلا در ركاب امام حسين عليه السّلام به شهادت رسيدند و توضيح مختصرى درباره هر يك ، در جاى مناسب هر كدام در اين كتاب (به ترتيب الفبا) آمده است . در اينجا فهرستى از همه آنان را يكجا بر اساس نقل كتاب "انصارالحسين " مى آوريم .
در كتاب ياد شده ، دو جدولِ نام است . يكى نامهايى كه در زيارت ناحيه مقدسه و نيز در منابع ديگرى همچون رجال شيخ ، يا رجال طبرى آمده است . اين جدول كه نام 82 نفر را در بر دارد چنين است : اسلم تركى ، انس بن حارث كاهلى ، انيس بن معقل اصبحى ، امّ وهب ، بُريربن خضير، بُشيربن عمر حضرمى ، جابربن حارث سلمانى ، جبلّة بن على شيبانى ، جُنَادَة بنِ حارثِ انصارى ، جندب بن حجير خولانى ، جون مولى ابوذر غفارى ، جوين بن مالك ضبعى ، حبيب بن مظاهر، حجّاج بن مسروق ، حرّبن يزيد رياحى ، حلاس بن عمرو راسبى ، حنظلة بن اسعد شبامى ، خالدبن عمروبن خالد، زاهر مولى عمروبن حمق خزاعى ، زهيربن بشر خَثعمى ، زهيربن قين بجلى ، زيدبن معقل جعفى ، سالم مولى بنى المدينه كلبى ، سالم مولى عامربنِ مسلمِ عبدى ، سعدبن حنظله تميمى ، سعدبن عبداللّه ، سعيدبن عبداللّه ، سواربن منعم بن حابس ، سويدبن عمرو خثعمى ، سيف بن حارث بن سريع جابرى ، سيف بن مالك عبدى ، حبيب بنِ عبداللّه نهشلى ، شوذب مولى شاكر، ضرغامة بن مالك ، عابس بن ابى شبيب شاكرى ، عامربن حسان بن شريح ، عامربن مسلم ، عبدالرحمان بن عبدالرحمان بن عبداللّه ارحبى ، عبدالرحمان بن عبد ربّه انصارى ، عبدالرحمان بن عبداللّه بن يزيد عبدى ، عبيداللّه بن يزيد عبدى ، عمران بن كعب ، عماربن ابى سلامه ، عماربن حسان ، عمروبن جناده ، عمربن جندب ، عمروبن خالد ازدى ، عمربن خالد صيداوى ، عمروبن عبداللّه جندعى ، عمروبن ضبيعه ، عمروبن قرضه ، عمربن قرضه ، عمربن عبداللّه ابوثمامه صائدى ، عمروبن مطاع ، عميربن عبداللّه مذحجى ، قارب مولى الحسين عليه السّلام ، قاسطبن زهير، قاسم بن حبيب ، قرّة بن ابى قره غفارى ، قعنب بن عمر، كردوس بن زهير، كنانة بن عتيق ، مالك بن عبدبن سريع ، مجمع بن عبداللّه عائذى ، مسعودبن حجّاج و پسرش ، مسلم بن عوسجه ، مسلم بن كثير، منجح مولى الحسين عليه السّلام ، نافع بن هلال ، نعمان بن عمرو، نعيم بن عجلان ، وهب بن عبداللّه ، يحيى بن سليم ، يزيدبن حصين همدانى ، يزيدبن زياد كندى ، يزيدبن نبيط.
جدول دوم ، اسامى كسانى است كه در منابع متاءخّرترى مانند زيارت رجبيّه ، "مناقب " ابن شهر آشوب ، "مثيرالا حزان " يا "لهوف " آمده است كه عبارتند از: (29 نفر) ابراهيم بن حصين ، ابوعمرو نهشلى ، حمادبن حماد، حنظلة بن عمرو شيبانى ، رميث بن عمرو، زائدبن مهاجر، زهيربن سائب ، زهيربن سليمان ، زهيربن سليم ازدى ، سلمان بن مضارب ، سليمان بن سليمان ازدى ، سليمان بن عون ، سليمان بن كثير، عامربن جليده (يا: خليده )، عامربن مالك ، عبدالرحمان بن يزيد، عثمان بن فروه ، عمربن كناد، عبداللّه بن ابى بكر، عبداللّه بن عروه ، غيلان بن عبدالرحمان ، قاسم بن حارث ، قيس بن عبداللّه ، مالك بن دودان ، مسلم بن كناد، مسلم مولى عامربن مسلم ، منيع بن زياد، نعمان بن عمرو، يزيدبن مهاجر جعفى .
از نظر سن و سال ، تعدادى از اين شهدا جوان بودند. نام اين جوانان شهيد در ركاب حسين عليه السّلام از بنى هاشم و ديگران اينهاست : على اكبر، عباس بن على ، قاسم ، عون بن على ، عبداللّه بن مسلم ، عون و محمد (پسران زينب كبرى )، وهب ، عمروبن قرظه ، بكيربن حرّ، عبداللّه بن عمير، نافع بن هلال ، سيف بن حارث ، اسلم ، عمروبن جناده ، مالك بن عبد و... .
ستايش عظيمى را كه سيدالشهدا عليه السّلام شب عاشورا از ياران خويش كرد، نام آنان را جاويدان و مقامشان را جلوه گر ساخت . آنجا كه فرمود: من اصحابى شايسته تر و بهتر از ياران خود نمى شناسم "فَاِنِّى لا اَعْلَمُ اصحابا اَوْلى وَ لا خَيرا مِن اَصحابى وَلا اَهلَبيتٍ اَبَرَّ وَلااءَوْصَلَ مِن اَهلِبَيتِى ، فَجَزاكُمُ اللّهُ عَنّى جَميعا خَيرا".(92) در زيارت ناحيه مقدسه هم امام زمان عليه السّلام به آنان اينگونه سلام داده است : "السَّلامُ عَلَيكُم يا خَيرَ اَنصار ...".
در توصيف آن شيرمردان عارف ، بسيار سخن مى توان گفت . از زبان دشمن هم مى توان حقايق را شناخت . به مردى كه روز عاشورا همراه عمر سعد در كربلا شركت داشته ، گفتند: واى بر تو! آيا ذريّه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را كشتيد؟ گفت : ...اگر تو شاهد چيزى بودى كه ما ديديم ، تو هم همچون ما مى كردى . گروهى بر ما تاختند كه دستهاشان بر قبضه شمشيرها بود، همچون شيران خشمگين ، سواران را از چپ و راست درهم مى نورديدند و خويش را به كام مرگ مى افكندند. نه امان مى پذيرفتند، نه علاقه به مال داشتند و نه چيزى مى توانست مانع ورودشان بر بركه هاى مرگ گردد! اگر اندكى از آنان دست برمى داشتيم ، جان همه سپاه را مى گرفتند. اى بى مادر، پس ‍ مى خواستى چه كنيم ؟!...(93) براى آشنايى با برخى فضايل آنان ، كه حواريّين امام حسين عليه السّلام بودند، رجوع كنيد به "منتخب التواريخ "، ص 245 تا 255 كه بيست و شش فضيلت براى آنان برشمرده است ، از جمله : رضايت از خدا، با وفاترين اصحاب ، ثبت بودن نامشان در لوح محفوظ، برتر بودن مقامشان از همه شهدا، همّت والا با عدّه كم ، توفيق بازگشت به دنيا در عصر رجعت ، معروف بودنشان در آسمانها، شوق شهادت در ركاب امام حسين عليه السّلام ، ياران واقعى دين خدا، وارستگى و زهد و عبادت ، دفن در سرزمين مقدّس كربلا و... . همين فضيلتهاست كه آنان را محبوب دلها ساخته و در دنيا و آخرت ، مورد غبطه جهانيانند. قبر شهداى كربلا همه يكجا در حرم سيدالشهدا عليه السّلام است .
در راه دوست كشته شدن آرزوى ماست
دشمن اگر چه تشنه به خون گلوى ماست
گرديم دوريار، چو پروانه گِرد شمع
چون سوختن در آتش عشق آرزوى ماست
از جان گذشته ايم و به جانان رسيده ايم
در راه وصل ، اين تن خاكى عدوى ماست
خاموش گشته ايم و فراموش كى شويم
بس اين قدر كه در همه جا گفتگوى ماست
ما را طواف كعبه بجز دور يار نيست
كز هر طرف رويم ، خدا رو بروى ماست

نوشتن دیدگاه

- اظهار نظر شما به بهبود مطلب ارائه شده و مجموعه سایت کمک خواهد کرد .
- درصورت خراب بودن تصویر متن ارائه شده و یا وجود ایرادات ویراستاری و فنی لطفا در بخش نظرات ما را آگاه کنید .
- از افزودن نظر با کلمات انگلیسی (فنگلیش) بپرهیزید .
- از توهین به قومیت ها و افراد در نظرات اجتناب کنید .
- نظرات تبلیغاتی منتشر نخواهد شد .


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

لیست صفحات

صفحه نخست

ویژه‌نامه اهل‌بیت

ویژه‌نامه احادیث

ویژه‌نامه قرآن کریم

فرقه شناسی

فرهنگی اجتماعی

مناسبت‌ها

ویژه‌نامه علمی

ویژه‌نامه بزرگان‌ما

   Tomb