خطبه دويست و سي و هشت

- در باره دو داور عراق و شام و نكوهش كوفيان فرمود -

1 وصف شاميان

شاميان درشت خوياني پست، بردگاني فرو مايه‏اند كه از هر گوشه‏اي گرد آمده، و از گروه‏هاي مختلفي تركيب يافته‏اند، مردمي كه سزاوار بودند احكام دين را بياموزند، و تربيت شوند، و دانش فراگيرند، و كار آزموده شوند، و سرپرست داشته باشند، و دستگيرشان كنند، و آنها را به كار مفيد وادارند.آنان نه از مهاجرانند و نه از انصار، و نه آنان كه خانه و زندگي خود را براي مهاجران آماده كرده، و از جان و دل ايمان آوردند.

2 نكوهش از انتخاب حكم

آگاه باشيد كه شاميان در انتخاب حكم، نزديك‏ترين فردي را كه دوست داشتند برگزيدند، و شما فردي را كه از همه به ناخشنودي نزديك‏تر بود انتخاب كرديد، همانا سر و كار شما با عبد اللّه پسر قيس است كه مي‏گفت:»جنگ فتنه است بند كمان‏ها را ببرّيد و شمشيرها را در نيام كنيد« اگر راست مي‏گفت پس چرا بدون اجبار در جنگ شركت كرده و اگر دروغ مي‏گفت پس متّهم است.

براي داوري.عبد اللّه بن عباس را رو در روي عمرو عاص قرار دهيد، و از فرصت مناسب استفاده كنيد، و مرزهاي دور دست كشور اسلامي را در دست خود نگه داريد، آيا نمي‏بينيد كه شهرهاي شما ميدان نبرد شده و خانه‏هاي شما هدف تيرهاي دشمنان قرار گرفته است.

خطبه (238)

و من خطبة له عليه السلام في شأن الحكمين و ذم أهل الشام

جُفَاةٌ طَغَامٌ عَبِيدٌ أَقْزَامٌ جُمِعُوا مِنْ كُلِّ أَوْبٍ وَ تُلُقِّطُوا مِنْ كُلِّ شَوْبٍ مِمَّنْ يَنْبَغِي أَنْ يُفَقَّهَ وَ يُؤَدَّبَ وَ يُعَلَّمَ وَ يُدَرَّبَ وَ يُوَلَّى عَلَيْهِ وَ يُؤْخَذَ عَلَى يَدَيْهِ لَيْسُوا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ وَ لَا مِنَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ

أَلَا وَ إِنَّ الْقَوْمَ اخْتَارُوا لِأَنْفُسِهِمْ أَقْرَبَ الْقَوْمِ مِمَّا يُحِبُّونَ وَ إِنَّكُمُ اخْتَرْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ أَقْرَبَ الْقَوْمِ مِمَّا تَكْرَهُونَ وَ إِنَّمَا عَهْدُكُمْ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ ‏قَيْسٍ بِالْأَمْسِ يَقُولُ إِنَّهَا فِتْنَةٌ فَقَطِّعُوا أَوْتَارَكُمْ وَ شِيمُوا سُيُوفَكُمْ فَإِنْ كَانَ صَادِقاً فَقَدْ أَخْطَأَ بِمَسِيرِهِ غَيْرَ مُسْتَكْرَهٍ وَ إِنْ كَانَ كَاذِباً فَقَدْ لَزِمَتْهُ التُّهْمَةُ فَادْفَعُوا فِي صَدْرِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ وَ خُذُوا مَهَلَ الْأَيَّامِ وَ حُوطُوا قَوَاصِيَ الْإِسْلَامِ أَ لَا تَرَوْنَ إِلَى بِلَادِكُمْ تُغْزَى وَ إِلَى صَفَاتِكُمْ تُرْمَى.