• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

ثار

خونخواهى ، خون ، قيام براى خونخواهى ، ((طلبِثار)). امام باقر عليه السّلام ضمن بيان اينكه حسين بن على و ما اهل بيت ، همان مظلومى هستيم كه در آيه قرآن آمده است : ((وَ مَن قُتِلَ مَظلُوما فَقَد جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطانا)) (اسراء 33)، فرمود: ((القائِمُ مِنّا اِذا قامَ طَلَبَ بِثارِالحُسَينِ...)).(298) قائم از ما هر گاه قيام كند خون حسين را خواهد طلبيد. نامگذارى امام عصر((عج )) به ((منتقم )) نيز به خاطر همين قيام براى خوانخواهى است .(299) در زيارت عاشورا هم اين آرزوى جهاد خونخواهانه در ركاب امام زمان در دعا آمده است : ((وَ اَنْ يَرزُقَنى طَلَبَ ثارى (ثارِكُم ) مَعَ اِمامٍ هُدىً ظاهِرٍ... وَ اَنْ يَرزُقَنى طَلبَ ثارِكَ مَعَ إ مامٍ مَنصُورٍ...)) و در دعاى ندبه ، از اوصاف حضرت مهدى عليه السّلام ، خونخواهى سيدالشهدا بيان شده است : ((اءينَ الطّالِبُ بِدَمِ المَقتُولِ بِكَربَلا)).(300)
فرهنگ خونخواهى در ميان همه اقوام از جمله عربها بوده است . نسبت به شهيد كربلا هم كه خون عزيزش بر زمين ريخت ، در سالهاى بعد كسانى به خوانخواهى برخاستند، از جمله نهضت توّابين به رهبرى سليمان بن صرد خزاعى و نيز قيام مختار در كوفه ، به انگيزه ((طلب ثار)) بوده و شعارشان نيز در اين نهضت ((يالثارات الحسين )) بوده است . شعار ياران حضرت مهدى نيز چنين خواهد بود (شِعارُهُمْ: يالَثاراتِ الحُسَين ).(301) بالاتر از همه آنكه خود خداوند، خونخواه حسين عليه السّلام است . آنگونه كه مى گوييم : ((اَشهَدُ اَنَّ اللّهَ تَعالى الطّالِبُ بِثارِكَ)).(302) همه قيام كنندگان برضدّ جباران كه الهام از عاشورا مى گيرند، خونخواهان ((ثاراللّه ))اند.

ثارَ اللّه

از القاب سيّدالشهدا عليه السّلام كه در زيارتنامه خطاب به آن حضرت گفته مى شود. يعنى خونِ خدا. در زيارت عاشوراست : ((اَلسَّلامُ عَلَيكَ يا ثارَ اللّهِ وَابنَ ثارِهِ)) اين تعبير، در زيارتهاى ديگر نيز، از جمله زيارت مخصوص امام حسين عليه السّلام در اوّل رجب و نيمه رجب و شعبان و زيارت امام حسين عليه السّلام در روز عرفه آمده است .(303) در زياراتى هم كه امام صادق عليه السّلام به عطيّه آموخت ، آمده است : ((وَ إ نَّكَ ثارُاللّهِ فِى اَلا رضِ مِنَ الدَّمِ الَّذى لايُدرَكُ ثارُهُ مِنَ الا رضِ اِلاّبِاءولِيائِكَ)).(304) تو خون خدا در زمينى ، خونى كه خونخواهى اش از زمين جز به اولياى خودت انجام نمى گيرد. شدّت همبستگى و پيوند سيدالشهدا با خدا به نحوى است كه شهادتش همچون ريخته شدن خونى از قبيله خدا مى ماند كه جز با انتقام گيرى و خونخواهى اولياء خدا، تقاصّ نخواهد شد. القاب ديگرى نيز مانند قتيل اللّه ، و وِتراللّه در زيارتنامه است كه گوياى همين نكته است . ((...بزرگترين لقب آن نجات دهنده آخرين انسان از اين رابطه ثار... ((منتقِم )) است . انتقام چه چيز را مى گيرد؟ همه مى گويند انتقام قاتلين سيدالشهدا، نه ! انتقام ثارى كه به گردن بنى هابيل است ... اگر غيرت و آگاهى وجود داشته باشد، تمام فضاى تاريخ ما پر از ضّجه و دعوت خونخواهى ثارهاست . امّا اين ثارها، ثارهاى قبيله اى نيست ، ثاراللّه است . اينها((ثاراللّه )) هستند كه بايد از قاتلين بنى طاغوت گرفته شوند. حسين ، وارث يكى از ورثه است كه خودش بصورت يك ثار درآمد و فرزندش ‍ و باباش ، اينها همه ثارهاى خدا هستند و پدر ثارهاى خدا و پسر ثارهاى خداست ... هدف ، انتقام كشيدن از ((بنى قابيل )) است كه آنهمه دستش به خون ثارهاى عزيز ما آغشته است ... يا ثاراللّه و ابن ثاره )).(305)
عنوان مقدس ((ثاراللّه ))، در ادبيات شعرى و مرثيه ، همچنان در زمينه كارهاى خطاطى ، نقاشى ، طراحى و پوستر هم جاى خاصّى داشته و منبع الهام بخش براى هنرمندان مكتبى بوده است . حتّى هنرمندان قالى باف هم از آن بهره و فيض برده اند. قالى ((ثاراللّه ))، اثر برجسته استاد سيد جعفر رشتيان ، نمونه اى از آن است . اين قالى كه به مساحت 18 مترمربع ، در مدّت 8 سال بافته شد، تداعى كننده عاشوراى حسينى است . در حاشيه فرش ، نماى هفت شهر مذهبى مسلمانان است و در متن آن ، خيام سوخته در ميان شعله ها و در ميان فرش ، عبارت ((إ نَّ الحُسَينَ مِصباحُ الهُدى وَ سَفينَةُ النَّجاةِ)) نقش بسته و فرياد سرخ مظلوميّت ، در گره گره اين اثر ارزنده به گوش ‍ جان مى رسد.(306) اين نقاش و مينياتوريست در سال 1367 ش از دنيا رفت .







ثَعلبيّه

نام يكى از منزلگاههاى نزديك كوفه كه امام حسين عليه السّلام در مسير خود از آنجا گذشت . ثعلبيّه ، به نام ثعلبه ، مردى از بنى اسد است كه در آنجا فرود آمده و ساكن شده و چشمه اى حفر كرده بود.(307) در اين محلّ كه قناتى داشته ، امام حسين عليه السّلام بار افكند و يك شب آنجا ماند. در همين منزل بود كه آن حضرت با ((طِرِمّاح )) برخورد كرد و او را به همراهى خويش فرا خواند. او رفت كه اجناس و وسايل را به خانواده اش ‍ برساند و برگردد، ولى وقتى برگشت كه امام حسين عليه السّلام به شهادت رسيده بود. و در همين منزلگاه بود كه مردى نصرانى همراه مادرش خدمت امام رسيدند و به دست او مسلمانان شدند.(308) و در همين منزل بود كه حضرت ، خبر شهادت مسلم بن عقيل را دريافت كرد.
ثمرات قيام كربلا

ثورة الحسين

نام كتابى ارزشمند و تحليلى درباره نهضت اباعبداللّه الحسين عليه السّلام ، از محمد مهدى شمس الدين (چاپ ششم ، 1401 ق ، بيروت )، به فارسى نيز ترجمه شده است ؛ با نام ((ارزيابى انقلاب امام حسين )). از اين مؤ لف ، كتاب ديگرى به نام ((ثورة الحسين فى الوجدان الشعبى )) منتشر شده است .