سه شنبه ، 25 دی 1386 ، 13:42
اولین مراتب تقوا، ایمان است و بدون تردید دعا برای آن حضرت نشانه ایمان و سبب كمال آن است. همچنین از اقسام جهاد با زبان است، كه وسیله به سوی پروردگار رحمان میباشد « یا ایها الذین آمنوا اتقوالله و ابتغوا الیه الوسیله و جاهدوا فی سبیله لعلکم تفلحون »1 و آن را در دو سطح بیان می کنیم....
اول، معنی «وسیله» ـ آنگونه كه در مجمع البیان نقل شده است ـ رشته ارتباط و نزدیكی است و تردیدی نیست كه «دعا» رشته ارتباط و نزدیك شدن به خداوند متعال است مانند سایر عبادتها كه با آنها قرب و نزدیكی حاصل میشود، و دعا از مهمترین وسایل تقرب و نزدیكترین راههای ارتباط، و ارزندهترین آنها است.2دوم، منظور از وسیله ـ خصوصاً در این آیه شریفه ـ همان امام معصوم(ع) است، چنان كه در تفسیر علی بن ابراهیم قمی از امام معصوم(ع) درباره این آیه نقل شده است كه فرمود: به وسیله امام به او (خدا) تقرب جویید. و در تفسیر البرهان از امیر مؤمنان علی(ع) شده كه در مورد آیه: و ابتغوا إلیه الوسیلة.3فرمود: «من وسیله او هستم.»4و در مرآت الأنوار از كتاب الواحده به نقل از «طارق بن شهاب» بیان شده است كه گفت: در حدیثی امیرالمؤمنین(ع) فرمود: امامان از آل محمد(ص) وسیله به سوی خداوند و رشته اتصال به عفو او هستند.5و نیز در كتاب ریاض الجنان از «جابر» نقل شده كه پیغمبر اكرم(ص)، در حدیثی كه فضیلت خود و خاندانش را بیان میكرد، فرمود: ما وسیله به سوی خدا هستیم.6و در بعضی از زیارتها آمده است: و آنان را وسیله به سوی رضوانت قرار دادی. و در «دعای ندبه» میخوانیم: و آنان را مایه رسیدن به قرب خویش و وسیلة به سوی رضوانت ساختی. و در دعای حضرت زینالعابدین(ع) در روز عرفه میخوانیم: و آنان را وسیله به سوی خود و راه به سوی بهشت خویش قرار دادی.7بنابراین منظور از وسیله، همان امام معصوم(ع) است، و منظور از وسیله برگرفتن به سوی خداوند انجام دادن اموری است كه مایه رضایت و نزدیكی به درگاه آن حضرت(ع) میباشد. خداوند عزوجل برای هر قوم، هدایتكننده و برای هر امت، امامی قرار داده، چنانكه فرموده است: « و لكلّ قومٍ هادٍ » و برای هر قوم هدایتكنندهای هست. او، امام(ع) را وسیلهای برای آنها به سوی خویش تعیین كرده است. پس بر هر قومی لازم است كه هادی و وسیله تقرب خود را به سوی حق بشناسند و هر آنچه موجب نزدیك شدن به او و مایه رضایتش هست انجام دهند، زیرا كه بدون شناخت او تقرب سودی ندارد. از همین رو در حدیثی كه مورد قبول شیعه و سنی است از رسول اكرم(ص) آمده است: من مات و لمیعرف إمام زمانه مات میتةً جاهلیـّةً.8هر كس بمیرد در حالی كه امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است. بنابراین آنكه امام زمانش را نشناخته باشد، مثل كسی است كه هیچ یك از امامان را نشناخته و دلیل بر این معنی روایات متواتری است كه بعضی از آنها را بیان میكنیم. در مرآت الانوار و دیگر منابع از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمود: حسین(ع) بر اصحاب خود بیرون آمد و گفت: آی مردم، ای مردم خداوند عزوجل، بندگان را نیافرید مگر برای اینكه معرفت یابند، پس اگر او را شناختند و عبادت كردند از عبادت غیر او بینیاز شوند. مردی به آن حضرت عرض كرد: ای فرزند رسول خدا(ص)، پدر و مادرم به فدایت، معرفت خدا چیست؟ فرمود: در هر زمان، شناخت خداوند به شناختن امامی است كه بر مردم اطاعتش واجب است.9آنگاه مؤلف كتاب از استادش ـ علامه مجلسی ـ حكایت كرده كه در بحارالانوار گفته است: به این جهت معرفت خداوند به معرفت امام(ع) تفسیر شده، كه معرفت الله جز از ناحیة امام حاصل نمیشود، و یا اینكه بهره گرفتن از معرفت الهی مشروط به معرفت امام(ع) است. اكنون باید گفت، بیتردید دعا برای تعجیل فرج مولایمان صاحبالزمان(ع) از والاترین وسائلی است كه خداوند متعال آن را وسیله تقرب به سوی خودش قرار داده، و نه تنها به سوی خداوند كه به سوی تمام امامان بلكه تمام انبیا و اوصیا است كه وسایل ربانی و پدران روحانی میباشند و این دعا مایة سرور و خرسندی آنها و طلب هدف و مقصود آنان است، افزون بر همة اینها در زمرة اطاعت اولیالامر است كه خداوند عزوجل اطاعتشان را فرض نموده و فرموده است: أطیعوا الله و أطیعوا الـرّسول و أولی الأمر منكم.10خداوند را اطاعت كنید و رسول و اولیالامر را [نیز].زیرا خود آن حضرت امر فرموده است كه برای تعجیل فرج او بسیار دعا كنیم. و شاهد بر آنچه گفته شد، در البرهان و غیر آن از حضرت ابوجعفر باقر(ع) دربارة فرمودة خداوند است. فإذا قضیت الصـّلاة فانتشروا فی الأرض و أبتغوا من فضل الله.11پس چون نماز پایان یافت، در زمین پراكنده شوید و از فضل الهی طلب نمایید. فرمود: منظور از نماز (صلاة) بیعت امیرالمؤمنین(ع) و مراد از زمین، اوصیا هستند كه خداوند به طاعت و ولایت آنها امر فرموده، همچنان كه به اطاعت پیغمبر(ص) و امیرمؤمنان(ع) فرمان داده و از آنان به كنایه نام برده است. و دربارة «و از فضل الهی طلب نمایید» فرمود: و طلب كنید فضل الهی را بر اوصیا. 12تشبیه جانشینان پیامبر(ص) به زمین، به سبب چند وجه است از جمله: 1. خداوند متعال، زمین را محلّ قرار و سكونت خلایق قرار داده كه در آن زندگی میكنند و آرامش و راحت مییابند، و سكون و برقراری زمین به وجود امام(ع) است، پس آرامش و استراحت تمام موجودات زمین به وجود امام(ع) بستگی دارد. 2. زمین، واسطة رسیدن بركتهای آسمانی به اهل عالم است چنانكه خداوند فرماید: و تری الأرض هامدة فإذا أنزلنا علیها الماء أهتزّت و ربت و أنبتت من كلّ زوجٍ بهیج.13و زمین را خشك و بیگیاه چون باران بر آن فرو ریزیم، سبز و خرم شده و نمو میكند و از هر نوع گیاه زیبا برویاند. امام(ع) نیز واسطة رسیدن بركت الهی به اهل عالم است. 3. خداوند متعال انواع مختلفی از نعمتها را از زمین رویانیده، میوهها، علفها و غیر آن را بر حسب نیاز خلق از ان برآورده تا انسان و حیوان متناسب با حال خویش از آن برخوردار شوند، و میفرماید:ثمّ شققنا الأرض شقّاً ٭ فأنبتنا فیها حبـّاً ٭ و عنباً و قضباً ٭ و زیتوناً و نخلاً ٭ و حدائق غلباً ٭ و فاكهة و أبـّاً ٭ متاعاً لكم و لأنعامكم.14پس خاك زمین را شكافتیم ٭ و از آن حبوبات رویاندیم ٭ و انگور و نباتاتی كه هی بدروند ٭ و زیتون و خرما ٭ و باغهای پر درخت (جنگلها) ٭ و میوهها و علفها رویاندیم. از وجود امام(ع) نیز انواع بسیاری از علوم و احكام برحسب نیازهای خلق و مصالح آنان ظاهر گردیده تا به دیگری نیازمند نشوند. و وجوه دیگری نیز از این تشبیه با دقت و تدبر به دست میآید. ..................................پینوشتها: 1. سوره مائده (5)، آیه 35. 2. مجمعالبیان، ج3، ص189. 3. تفسیر قمی، ج1، ص189.4. مرآت الأنوار، ص331.5. همان. 6. امام زینالعابدین(ع) صحیفة سجادیه، دعای 47. 7. نعمانی، غیبت، ص180. 8. مرآت الأنوار، ص58. 9. سوره نساء (4)، آیه 59. 10. سوره جمعه (62)، آیه 10. 11. علامه بحرانی، تفسیر البرهان، ج4، ص335. 12. سوره حج (22)، آیه 5. 13. سوره عبس (80)، آیات 33ـ26. 14. مجمعالبیان، ج10، ص440. *****
منبع : ماهنامه موعود شماره 72، به نقل از مكیالالمكارم فی فوائد الدعاء للقائم، سید محمدتقی موسوی اصفهانی، ج1، صص406 ـ 410 (چاپ اول)، ترجمه سید مهدی حائری قزوینی
مهديه > 
