انسان همیشه متاثر از اخلاق و رفتار دیگران است، گرچه خودش توجه نداشته باشد و خود را مستقل، آزاد و تاثیر ناپذیر بداند. معاشرت نمودن با انسان های مهذب، پاک و در صراط مستقیم سبب می شود از اخلاق و صفات شایسته آنان الگو بگیریم.

سفارشات اکید اسلام بر انتخاب دوست سالم و پرهیز از مصاحبت با فاسدها و دوستان نالایق، به همین منظور است یکی از مشکلات انبیاء، از جمله خاتم انبیاء صلي الله عليه و آله ، این بود که مردم زمان آنان بت پرستی و سنت های زشت پدران و اجداد خود را معیار قرار می دادند و می گفتند: چگونه ما دین اجداد خود را رها کنیم و برخلاف سنت آنان حرکت کنیم؟ انبیاء پاسخ می دادند حق باید معیار عمل قرار گیرد، نه عمل اشخاص. قرآن، الگوگیری را پذیرفته است، زیرا یک موضوع فطری است.

خداودند، الگوها را چنین معرفی می کند:

(قد کانت لکم اسوة حسنة فی ابراهیم والّذین معه)[۱]

به راستی که در زندگی ابراهیم و یارانش برای شما الگو و اسوه خوبی است.

(ولکم فی رسول الله اسوة حسنة لمن کان یرجو الله والیوم الآخر)[۲]

برای شما در زندگی رسول خدا اسوه خوبی است برای کسی که ایمان به خدا و روز معاد داشته باشد.

اگر قرار است زندگی، اخلاق و رفتار کسی را سرمشق زندگی خود قرار دهید و در راه او بروید، زیباترین، کامل ترین و بی نقص و بی عیب ترین شخصیت، حضرت خاتم الانبیاء است.

در قیامت، انسان با رهبران و الگوهای خود محشور می شود و با آنان سعادت یا شقاوت نائل می گردد. از این رو، قرآن و انبیا: هشدار داده اند که مراقب باشید در زندگی به دنبال چه کسی راه می افتید و اعمال چه کسی را ملاک زندگی قرار می دهید؟

حضرت علی عليه السلام می فرماید:

«قلّ من تشبّه بقوم الّا اوشک ان یکون منهم»[۳]

هر کس خود را به شباهت قومی در آورد در زمره آنان در خواهد آمد.

به همین دلیل، اسلام به مسلمانان دستور داده از بت پرستان، افراد جاهل، و دوستان ناباب دوری کنند و رفتارشان را تقلید نکنند.

امام صادق عليه السلام می فرماید:

«اوحی الله الی نبیّ من انبیائه: ان قل لقومک: لا تلبسوا لباس اعدائی ولا تطعموا مطاعم اعدائی ولا تشاکلوا بما شاکل اعدائی فتکونوا اعدائی کما هم اعدائی»[۴]

خداوند به یکی از انبیاء وحی کرد: به مردم بگو لباس دشمنان مرا نپوشند، غذای آنان را نخورند و هم شکل دشمنان من نشوند که اگر در این امور از دشمنان من تقلید کردند آنان نیز دشمنان من خواهند بود.

حضرت علی عليه السلام می فرماید: «قارن اهل الخیر تکن منهم و باین اهل الشّرّ تبن منهم»[۵]

به اهل خیر و خوبان نزدیک شو تا از آنان به حساب آیی و از افراد فاسد و اهل شر دوری کن تا از آنان به حساب نیایی.