پس از کودتای 1980میلادی توسط ژنرال اون، موسسه ای به نام شورای عالی دانشگاه‌های ترکیه تشکیل شد که این موسسه در ظاهر مستقل بوده و وابسته به هیچ جا نیست و فقط رییس این شورا توسط رییس جمهور انتخاب می شود و قبلا که سزر، به عنوان رییس جمهور، مخالف حجاب بود، نمی شد فعاليت خاصي در اين زمينه كرد، ولی عبدالله گل قبل از هر چیزی رییس این شورا را تغيير داد و کسی را روی کار آورد که موافق حجاب باشد.

دولت ترکیه در اجرای این امر جدی است و احتمالا به خاطر همین است که چند روز قبل، اتحادیه اروپا درخواست عضویت ترکیه را در این اتحادیه پذیرفت.

از طرفی این روزها به دلیل درخواست مردم مسلمان، مدتی است که مسئله استفاده از روسری مجددا به مجلس ترکیه آمده و پس از ریاست جمهوری عبدالله گل، مجلس ترکیه گفتگوهای رسمی را در این مورد شروع کرده است.

قانون اساسی ترکیه هیچ منعی برای استفاده از حجاب اسلامی ندارد و اتفاقا ماده دو قانون اساسی این کشور بر احترام به حقوق بشر تاکید دارد و هیچ نوع پوشش مذهبی را نیز ممنوع نمی کند.

از طرفی از آنجایی که حکومت ترکیه یک حکومت لائیک بوده، پس نه دین می تواند در سیاست دخالت کند و نه دولت در دین، در حالی که در ترکیه نهادی به نام ریاست عالی امور دیانت وجود دارد که همان طور که از نامش مشخص است به مسایل و امور دینی می پردازد و خدمات مساجد را به عهده دارد و حتی روحانیون، وعاظ و موذنین مساجد را هم همین نهاد تعیین می کند.

بنابراین دولت تا حدودی به دین ورود دارد، در حالی که قانون اساسی صراحتا حرف از لائیسم می زند و خیلی واضح گفته شده است که دولت ترکیه یک دولت دمکراتیک لائیک است اما مي‌دانيم که لائیسم و دموکراسی دو واژه کاملا متفاوت از هم هستند.

هفته پیش، رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، طی سخنرانی، اولین صحبت های بحث حجاب اسلامی را در ترکیه مطرح کرد و از آن به بعد بحث بالا گرفت و احزاب مختلف وارد این موضوع شدند که استفاده از روسری در مدارس و دانشگاه ها آزاد شود یا نه.

در این چند روز اخیر بحث روسری بعد جدیدی گرفته است. از آنجایی که در مجلس ترکیه حزب عدالت و توسعه اکثریت آرا را در دست داشته و این امکان را دارد که حتی قانون اساسی را عوض کند و از طرف دیگر در ریاست جمهوری هم به علت حضور عبدالله گل، همسویی با سیاست های حزب عدالت و توسعه دارد، لذا در صورت تمایل به تغییر قانون اساسی توسط حزب عدالت و توسعه، این کار برایش آسان و ممکن است چه از لحاظ قانونی و چه حقوقی. لذا این حزب می تواند با در خواست یکی از نمایندگان مجلس، دست به این کار بزند و چه بسا از روزی که عبدالله گل برسر کار آمده است، مشغول کار بر روی طرح یک قانون اساسی جدید هستند.

احزاب لائیک و به خصوص حزب جمهوریخواه خلق از امکان تغییر قانون اساسی توسط حزب عدالت و توسعه نگران است و می ترسد که ماده 2 معروف لائیسم را هم حذف شده و دولت ترکیه دیگر به عنوان یک دولت لائیک مطرح نشود. هرچند نخست وزیر ترکیه این موضوع را تکذیب کرد و گفت که چنین نیتی ندارد.

در هر صورت در قانون اساسی ترکیه، حجاب و استفاده از روسری ممنوع نیست و قانونی هم مبنی بر ممنوعیت استفاده از روسری وجود ندارد و فقط در اجرا است که این امر صورت می‌گیرد و در مدارس از ابتدایی تا دانشگاه استفاده از روسری ممنوع است.

اخیرا نیز معاون و سخنگوی حزب حرکت ملی به این امر اذعان کرد که مردم به خاطر اعتقادات دینی خود حجاب را برگزیدند و در یک گفتگوی تلویزیونی گفت کسانی که روسری دارند اهداف سیاسی را دنبال نمی کنند بلکه به خاطر اعتقادات دینی و مذهبی شان از روسری استفده می کنند.

در روزهای اخیر یک بحث جدی دیگر نیز مطرح شده است که افراد مختلفی در این حول و حوش صحبت می کنند و آن این که در صورت آزادی مسئله حجاب در مدارس و دانشگاه ها این امر از چه سنی باید صورت بگیرد؟ آیا از این آزادی حجاب دوره ابتدایی در مدارس را هم شامل می شود یا نه؟

در ترکیه دوره ابتدایی 8 سال است و از سال 2009 این مدت به 9 سال افزایش می یابد.

احزاب لائیک دو روز است که پیشنهاد آزادی حجاب در دانشگاه ها را پذیرفتند و اعتراضشان این است که استفاده از روسری در مدارس ابتدایی آزاد نباشد.

اما سوال دیگر که مطرح می‌شود این است که پس از دانشگاه ها موضوع چه خواهد شد؟

یعنی پس از فارغ التحصیل شدن دانشجویان، در ورود به مراکز شغلی چه وضعیتی داشته باشند، آیا مثلا یک پزشک می تواند با روسری در بیمارستان ظاهر شود؟ و یا یک خانم وکیل می تواند با روسری به دادگاه برود؟ و...

حرف حزب عدالت و توسعه این است که هر کس آزاد است تا از ابتدا تا انتها هرطور که می خواهد لباس بپوشد و این بحث ها بیهوده است.

لازم به ذکر است که الان در ترکیه در ادارت دولتی و بیمارستان ها و حتی در دانشگاه الهیات، ورود افراد محجبه ممنوع است و در برخی از بیمارستان ها، خانم ها را به خاطر داشتن حجاب اسلامی نمی پذیرند.

از سال 1980 تا کنون حدود 850 هزار نفر از زنان و دختران ترک به خاطر داشتن روسری یا از دانشگاه اخراج شدند و یا از کار برکنار شدند که حدود 40 هزار نفر مربوط به مراکز شغلی و بقیه همان طور که نخست وزیر ترکیه هم به آن اذعان کرد مربوط به دانشگاه ها هستند.

لذا حرف اردوغان این بود که بسیاری از این بانوان برای ادامه تحصیل یا به خارج از ترکیه رفتند و مجبور به مهاجرت شدند، یا ترک تحصیل کردند و الان هم برخی خانواده اجازه نمی دهند بچه هایشان به مدرسه بروند.

به نظر می رسد حال باید تعریف جدیدی از لائیسم ارائه بدهند.

جهان