 بيماري هپاتيت از جمله بيماريهايي است كه سهم قابلتوجهي از مرگ و مير، ناتواني، بار اقتصادي – اجتماعي و رواني را به خود اختصاص داده و موارد مزمن آن در حال حاضر مشكلات و تبعات بسياري را بر جامعه ما تحميل كرده است.
انجام واكسيناسيون هپاتيت B ميتواند بروز اين بيماري كه سهم زيادي از سرانه سلامت را به خود اختصاص داده است در كشور ما كاهش داده و الگوي اپيدميولوژيك آن را تغيير دهد.
از سال 1372 با ادغام واكسيناسيون هپاتيت B در برنامه گسترش ايمنسازي كشور، كودكان از بدو تولد عليه اين بيماري واكسينه ميشوند.
بنابراين نوجوانان تا سن 14سال بر عليه اين بيماري ايمن شدهاند و از سال گذشته طبق مصوبه كميتههاي كشوري ايمنسازي و هپاتيت B مبنيبر پوششدهي نوجوانان زير 18 سال براي كنترل بيماري هپاتيت B، برنامه ايمنسازي سراسري هپاتيت B نوجوانان 15 تا 18ساله در دستور كار وزارت بهداشت قرار گرفته كه به مدت 3 سال تحت پوشش واكسيناسيون قرار ميگيرند.
در مرحله اول اين طرح در سال گذشته نوجوانان متولد سال 68 واكسينه شدند و در مرحله دوم كه از 15 اسفند سال جاري آغاز ميشود، كليه متولدين سال 69 واكسينه خواهند شد.
هپاتيت يك بيماري شايع است كه به علت التهاب كبد ايجاد ميشود. كبد بزرگترين غده بدن و كارخانه شيميايي آن است كه فعاليتهاي حياتي و مهمي مانند دخالت در هضم و جذب و مصرف مواد غذايي مانند چربيها، قندها، پروتئينها و ويتامينها، ساخت آنزيمها و پروتئينها، تصفيه سموم و تبديل آنها به مواد بيضرر، متابوليسم داروها، خونسازي قبل از تولد، مقاومت در برابر عفونتها، فراهمساختن سريع انرژي در هنگام ضرورت و ذخيره آهن را
بر عهده دارد.
هپاتيتهاي ويروسي كه جزء علل مهم درگيري كبد ميباشند در اثر آلودگي با ويروسهاي هپاتيت E،D،C،B،A و همچنين ويروسهاي CMV،EBV سرخك و سرخجه ايجاد ميشود.
به طور كلي هپاتيتهاي ويروسي براساس نام ويروس و راه سرايت به 2 دسته تقسيم ميشوند: دسته اول هپاتيتهاي ويروسي منتقله از راه آب و مواد غذايي شامل A،E و دسته دوم هپاتيتهاي ويروسي هپاتيت B است.
اهميت هپاتيت B شيوع زياد اين بيماري و همچنين عوارض مهم كبدي و خارج كبدي است.
در حال حاضر سه چهارم مردم دنيا در نواحي با شيوع بالاي آلودگي هپاتيت B زندگي ميكنند و حدود يك ميليون نفر در سال به علت عوارض حاد عفونت هپاتيت B و همچنين عوارض مزمن نظير سيروز فوت ميكنند.
عفونت هپاتيت B يك مشكل مهم بهداشتي در دنياست. مسير بيماري از يك عفونت حاد تا يك بيماري مزمن متفاوت است.
معمولا موارد حاد عفونت با هپاتيت B سير خودمحدود شونده دارند.
يك تا 2 درصد از موارد حاد منجر به هپاتيت برقآسا ميشوند كه در 50-30 درصد موارد منجر به مرگ بيمار ميشود.
انواع هپاتيت B و علائم آن
به طور كلي آلودگي به ويروس هپاتيت B به 3 حالت متفاوت وجود دارد: حاد، مزمن و بدون علامت.
در حالت هپاتيت حاد، بيمار پس از يك دوره مقدماتي با نشانههايي مانند تب، سرماخوردگي، تهوع، استفراغ، درد شكم و ادرار تيره دچار زردي ميشود.
يكي از مهمترين علائم، زردشدن چشمهاست. اين بيماري به طور معمول خود به خود بهبود مييابد و در طي 6 ماه خون از ويروس پاك ميشود و فقط در 5 تا 10درصد بيماران بالغ ممكن است آلودگي مزمن ايجاد شود.
در هپاتيت مزمن نشــانـههـا بـسيــار غيراختصاصي است. شايعترين نشانه هپاتيت مزمن، ضعف و خستگي طولاني است.
گاهي ممكن است زردي خفيف يا خارش وجود داشته باشد. با پيشرفت اين بيماري ممكن است نارسايي كبدي بروز كند. اين افراد بايد تحت نظر پزشك قرار گيرند و در صورت نياز دارودرماني شوند. اين بيماري فقط با مراجعه به پزشك و انجام آزمايش تشخيص داده ميشود.
در آلودگي بدون علامت، فرد بدون هيچگونه نشانه باليني و يا آزمايشگاهي بيماري كبدي، فقط ويروس هپاتيت را در خون خود دارد و ميتواند آن را به سايرين انتقال دهد.
اين افراد به درمان دارويي نياز ندارند ولي خطر ابتلا به حالت مزمن هپاتيت در آنان زياد است و بايد هر 6 ماه يكبار توسط پزشك بررسي شوند.
راههاي انتقال
روش غالب انتقال بيماري هپاتيت B در نقاط مختلف دنيا متفاوت است. در مناطق با شيوع بالا، انتقال از مادر به جنين مهمترين راه انتقال است.
اصليترين راه انتقال در مناطق با شيوع متوسط، انتقال از فرد آلوده در دوران كودكي و نوجواني است و در مناطق با شيوع كم، روابط جنسي غيرمطمئن و مصرف داروهاي تزريقي در بالغين است.
ميزان انتقال هپاتيت B از مادر به جنين در صورت آلودگي مادر، بيش از 90درصد است. انتقال اين ويروس از مادر به جنين ممكن است طي بارداري، هنگام زايمان يا بعد از آن اتفاق بيفتد.
نوزادان به دنيا آمده از مادران ناقل بايد در بدو تولد واكسينه شوند كه از اين طريق احتمال آلودهشدن نوزاد به شدت كاهش مييابد.
احتمال انتقال بيماري هپاتيت B از طريق تماس جنسي حفاظتنشده با فرد آلوده، استفاده مشترك از ابزار آلوده تيز و برنده نظير سرنگ و سوزن، تيغ اصلاح و مسواك، خراشهاي پوستي مخاطي به خصوص در كودكان طي تماسهاي نزديك بدني و تماسهاي غيرمستقيم مثل خالكوبي، حجامت و سوراخكردن گوش وجود دارد.
ويروس هپاتيت B ميتواند از خارج از بدن به مدت طولاني زنده بماند. لذا احتمال آلودگي در تماس با وسايلي نظير مسواك، تيغ و حتي اسباببازي آلوده با خون وجود دارد.
به نظر ميرسد با توجه به الگوي اپيدميولوژيك بيماري در كشور ما، آلودگي با اين روش بيشتر اتفاق ميافتد.
تزريق خون و تماس با خون آلوده نيز يك روش مهم انتقال بيماري است كه امروزه كنترل خونهاي اهدايي در كشور ما، احتمال آلودگي از اين طريق را بسيار اندك كرده است.
انتقال از طريق تماس جنسي نامطمئن، مهمترين روش انتقال در كشورهاي توسعهيافته است.
در آمريكا 50درصد از موارد هپاتيت حاد به علت انتقال از اين طريق است. لذا آموزش عمومي جامعه در مورد پايبندي به خانواده و استفاده از وسايل حفاظتي اهميت بسزايي در كنترل اين بيماري دارد.
هپاتيت B شايعترين ويروس منتقلشونده از طريق خون در پرسنل بهداشتي و درماني است. انتقال معمولا از طريق وسايل آلوده يا تماس با سوزن آلوده ايجاد ميشود. انتقال ويروس هپاتيت B از پرسنل بيمارستاني آلوده به بيماران وجود دارد.
يكي از راههايي كه جديداً موردتوجه قرار گرفته، انتقال از طريق اعضاي پيوندشده است. حتي اهداي عضوي نظير كليه و قرنيه از فرد اهداكننده آلوده ميتواند موجب انتقال بيماري شود.
گروههاي در معرض خطر و پرخطر ابتلا به بيماري
گروههاي در معرض خطر ابتلا به بيماري هپاتيت B شامل كاركنان سامانه بهداشتي درماني كشور اعم از پزشكان متخصص، دستياران، پزشك عمومي، دانشجويان رشتههاي پزشكي و پيراپزشكي، پرستاري و مامايي، دندانپزشكي، رشتههاي مختلف بهداشتي، رشتههاي مختلف علوم آزمايشگاهي و اتاق عمل، كاركنان نيروي انتظامي درگير با مجرمين و زندانيان، امدادگران، كارگران بيمارستانها و رفتگران شهرداري هستند.
صاحبان مشاغل پرخطر و افرادي كه به نوعي با اجسام تيز و نافذ سر و كار دارند؛ از قبيل آرايشگران، زندانبانان و زندانيان، مصرفكنندگان موادمخدر تزريقي، افراد با بيبند وباري جنسي و رفتارهاي پرخطر، همسران افراد آلوده، نوزادان مادران آلوده، افراد دريافتكننده خون و فراوردههاي خوني مانند بيماران هموفيلي، تالاسمي و تحت دياليز، افراد دريافتكننده عضو و بافت پيوندي و دريافتكنندگان اقدامات تتو و خالكوبي جزء گروههاي پرخطر ابتلاي به بيماري هپاتيت B هستند.
برنامه كنترل راههاي پيشگيري
در كشور ما استراتژيهاي موردنياز برنامه كنترل هپاتيت در 3 سطح اول، دوم و سوم پيشگيري تعريف ميشوند و در هر 3 سطح بنا به امكانات موجود و اولويتهاي اجراو اهداف موردنظر، فعاليتهاي قابل انجام تعيين ميشود كه عبارتند از: واكسيناسيون، تزريق ايمونوگلوبولين هپاتيت B، پيشگيري از آلودگي بعد از تماس آلوده، رعايت احتياطهاي استاندارد، غربالگري گروههاي هدف، مراقبت موارد آلوده، درمان بيماران مبتلا به هپاتيت مزمن، تقويت زيرساختهاي لازم بهمنظور فراهم كردن امكانات غربالگري، آموزش و مشاوره افراد نيازمند، مراقبت اپيدميولوژيك، ثبت و گزارشدهي، تحقيق و پژوهش، پايش و ارزشيابي.
مهمترين و مؤثرترين راه مبارزه با هپاتيت B پيشگيري بهوسيله واكسيناسيون است. واكسنهاي هپاتيت B كاملاًبدون خطر بوده و در بيش از 90 درصد موارد مؤثر است. هدف از انجام واكسيناسيون، پيشگيري از ايجاد عفونت مزمن هپاتيت B و در نتيجه جلوگيري از عوارض عفونت مزمن مانند سيروز است.
بهنظر ميرسد با واكسيناسيون برنامهريزي شده و هدفمند ميتوان تا حدود زيادي شيوع هپاتيت B در جامعه را كاهش داد. بهطور كلي 5 تا 90 درصد مرگهاي ناشي از اين آلودگي با واكسن قابل پيشگيري است.
دريافت واكسن توسط افراد خانواده فرد آلوده يا افرادي كه با خون و ترشحات آلوده سر و كار دارند و يا رفتارهاي پرخطر از قبيل تماس جنسي خارج از چارچوب خانواده و اعتياد تزريقي دارند و افرادي كه بهطور مكرر خون و يا فراوردههاي خوني دريافت ميكنند، ضروري است.
اين واكسن بهصورت عضلاني در بزرگسالان در بازو و در كودكان زير 2سال در ران در سه نوبت اولين مراجعه، يك ماه بعد و 6 ماه بعد از اولين مراجعه تزريق ميشود.
از ديگر راههاي پيشگيري، پرهيز از استفاده مشترك از وسايل تيز و برنده نظير سرنگ و سرسوزن، تيغ اصلاح و مسواك، پرهيز از انجام اقداماتي كه به سوراخ شدن پوست منجر ميشود نظير؛ خالكوبي، تتو، حجامت بهروش غيرعلمي در مراكز غيرمطمئن و آلوده، پرهيز از تماس جنسي مشكوك و حفاظت نشده است.
 پیشنهاد برای مطالعه (19)
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved
Translator and Developed Farsi/Persian By Joomfa Team |
ارسال نظر
