امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)، ادامه دهنده راه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و تحقق‌بخش اصول رسالت‌های الهی او است. آن حضرت، تعالیم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را در بخش‌های گوناگون زندگی، عینیت بخشیده و جامه عمل می‌پوشاند؛ چرا كه او عصاره نبوت و احیاگر سنت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) است...

و مجدّداً لما عطّل من احكام كتابك و سنن نبیك...1
رسول اعظم (ص) درباره سیرت آخرین وصی خود، حضرت مهدی(عج) می‌فرماید: یقیم الناس علی ملتی و شریعتی و یدعوهم الی كتاب الله عزوجل2؛ مردم را بر شیوه و شریعت من بر می‌انگیزد و آنان را به كتاب خدای عزوجل فرا می‌خواند.
راه و روش پیامبر (ص)، سرلوحة برنامه‌های حضرت است و این تنها یادگار همة انبیا و اولیا، وارث این معارف و تعالیم، و مجری سازش‌ناپذیر آنها است.
امام صادق(ع) فرمود:
چون مهدی قیام كند، به مسجدالحرام رود و رو به كعبه و پشت به مقام ابراهیم بایستد و دو ركعت نماز گزارد؛ آن‌گاه فریاد برآورد: ای مردمان! منم یادگار آدم، و یادگار ابراهیم، و یادگار اسماعیل، و یادگار محمد (ص)....3
در سلام به امام موعود آمده است: السلام علیك یا بقیة الله فی ارضه4؛ سلام بر تو ای ذخیرة خدا در زمین!.
این تعبیر، روشنگر راه و رسالت امام موعود (عج) و وارث پیامبر (ص) است. او ذخیره و یادگار همة نیكان و صالحان و اولیای الهی است كه در خطی كه خدا ترسیم كرده، گام بر می‌دارد و در سراسر زمین، خواست‌ها و آرمان‌های همة درس‌آموزان مَدرس وحی را تحقق می‌بخشد.
از این رو، شناخت رسول اكرم (ص)، پیش‌درآمد شناخت حجت است. در دعایی كه امام صادق (ع) به زراره تعلیم فرموده، آمده است:
اللهم عرّفنی نفسك فانك إن لم‌تعرّفنی نفسك، لم‌اعرف نبیك. اللهم عرّفنی نبیك فانك ان لم‌تعرفنی نبیك، لم اعرف حجّتك. اللهم عرّفنی حجتك فانك ان لم‌تعرّفنی حجتك، ضللت عن دینی.5
در این دعا، شناخت امام و حجت، در گرو شناخت رسول خدا (ص) معرفی شده است؛ در نتیجه، اگر پیامبر (ص) شناخته نشود، امام و حجت، شناخته نخواهد شد، و اگر كسی حجت الهی زمان خود را نشناسد، گمراه خواهد بود.
امام صادق (ع) می‌فرماید:
كسی كه به همة امامان( اقرار كند و امام مهدی(عج) را انكار نماید، مانند كسی است كه به همة انبیا اقرار كند؛ و نبوت ]حضرت[ محمد (ص) را انكار نماید.6
پیامبر اكرم (ص) می‌فرماید:
هر كس قائم از اولاد من را در دوران غیبتش انكار كند، به مرگ جاهلیت مرده است.7
در روایت دیگری، پیامبر اكرم (ص)، حضرت مهدی(عج) را صاحب پرچم محمدی (ص) و دولتش را دولت احمدی معرفی می‌كند: یظهر صاحب الرّایة المحمدیة و الدّولة الاحمدیة...8
از مجموعه احادیث چنین بر می‌آید كه سنت حضرت مهدی (عج)، همان سنت و روش پیامبر اكرم (ص) است. حضرت مهدی (عج) برنامه‌ها و اهداف آن حضرت را پی می‌گیرد و با بهره‌مندی از تعالیم محمدی، حكومت جهانی تشكیل می‌دهد؛ چنان‌كه پیامبر اكرم (ص) فرمود: سنته سنّتی، یقیم الناس علی مِلّتی و شریعتی و یدعوهم الی كتاب الله عز و جل.9
بجا است در سال رسول اعظم (ص)، به تبیین برخی ویژگی‌های مشترك پیامبر اكرم (ص) و امام مهدی(عج) بپردازیم:

1. موعود پیامبران و كتب آسمانی گذشته
همان گونه كه پیامبر اكرم (ص) موعود پیامبران گذشته بود: ... وَمُبَشِّراً بِرَسُولٍ یأْتِی مِن بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ...؛10 ]و من (حضرت عیسی(ع) [ بشارت دهندة رسولی هستم كه پس از من خواهدآمد و نام او احمد است.
هم‌چنین در آیه دیگری چنین آمده است:
الَّذِینَ یتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِی الأُمِّی الَّذِی یجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِیلِ ...11 ؛ كسانی كه از پیامبر امی كه او را نوشته شده در نزد آنها در تورات و انجیل می‌یابند، پیروی می‌كنند.
حضرت مهدی نیز موعود ادیان گذشته وانبیای پیشین است. قرآن مجید به صراحت این نكته رابیان كرده است كه:
وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یرِثُهَا عِبَادِی الصَّالِحُونَ؛12 همانا ما در زبور پس از تورات چنین نوشتیم كه زمین را بندگان صالح من به میراث خواهند برد.

2. شكوفا كردن عقل وفکر مردم
امیرالمؤمنین علی‌(ع) درباره نتایج بعثت پیامبر (ص) می‌فرماید: یثِیرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ13؛ برای آنان، گنجینه‌های خردها را استخراج كنند.
امام باقر (ع) درباره قیام حضرت مهدی(عج) می‌فرماید:
إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ اللَّهُ یدَهُ عَلَى رُءُوس الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُمْ وَ كَملتْ بِهِ أَحْلَامُهُمْ14؛ زمانی كه قائم ما به‌پا خیزد، خدا دستان آن حضرت را بر سر بندگان خدا می‌گذارد، در نتیجه عقل‌های مردم مجتمع شده (نیرومند می‌گردد) و آرزوهای آنان به واسطه آن كامل می‌شود.

3. یکسانی پرچم و زره
پرچم مهدی(عج) پرچم رسول الله(ص) و زره او، زره آن حضرت است.
امام صادق (ع) فرمود:
كانی بالقائم علی نجف الكوفة و قد لبس درع رسول الله (ص) ... فینشر رایة رسول الله15؛ گویا قائم (عج) را بر بلندای كوفه می‌بینم كه زره رسول الله را بر تن كرده، ... و پرچم آن حضرت را به اهتزاز درآورده است.

4. همسانی میقات دعوت و قیام
همان‌گونه كه بعثت پیامبر اكرم (ص) در شهر مكه بوده و پایه‌های اصلی اسلام، آن‌جا شكل گرفته است، آغاز دعوت و قیام حضرت مهدی(عج) نیز شهر مكه خواهد بود.
حذیفه، دربارة مهدی(عج) از رسول خدا (ص) چنین روایت می‌كند: انه یبایع بین الركن و المقام اسمه احمد و عبدالله و المهدی...16؛ همانا او بین ركن و مقام با مردم بیعت می‌كند. نام او احمد، عبدالله و مهدی است.

5. شناخت مردم از روی علامت ها
امیرالمؤمنین علی (ع) درباره آیه انَّ فی ذلك لآیاتٍ للْمتوسِّمین فرمود:
رسول خدا (ص) مردم را با نشانه‌هایشان می‌شناخت (حقیقت ایمان یا كفر و...) و من و امامان از نسل من، متوسمین تا روز قیامتند (یعنی حقیقت مردم را از روی نشانه‌ها می‌شناسند)17.

6. تطهیر و پاكسازی
از اهداف پیامبران، پاك ساختن فرد و جامعه از آلودگی‌های فكری و عملی است.
خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّیهِم بِهَا؛18 ]پیامبر [ از مردم زكات بگیر كه به وسیله آن، آنان را پاك كنی و رشد دهی.
در حدیثی قدسی درباره حضرت مهدی(عج) چنین آمده است:
و لاطهِّرنَّ الارض بِآخِرهم من أعدائی و لأملكته مشارق الارض و مغاربها؛19 همانا زمین را به وسیله آخرین آنها از لوث دشمنانم پاك خواهم ساخت و او را بر مشرق و مغرب زمین فرمانروایی خواهم داد.

7. پیامبر (ص) و مهدی(عج) از بزرگان اهل بهشت
رسول خدا(ص) فرمود:
نحن بنو عبد المطلب سادة أهل الجنة رسول الله و حمزة سید الشهداء و جعفر ذو الجناحین و علی و فاطمة و الحسن و الحسین و المهدی(ع)؛20 ما فرزندان عبدالمطلب بزرگ اهل بهشت هستیم، رسول خدا، حمزه سیدالشهداء، جعفر طیار، علی، فاطمه، حسن، حسین و مهدی.

8. هر دو، خاتم هستند
پیامبر(ص) و مهدی(عج) هر دو خاتمند، یكی خاتم الانبیا و دیگری خاتم الاوصیا: مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِیینَ.21
رسول خدا(ص) فرمود: ألا إنّ خاتم الأئمة منا القائم المهدی22؛ آگاه باشید كه خاتم امامان، از ما است كه قائم و مهدی است.

9. اجرای عدالت
از اهداف مهم رسالت پیامبر اكرم (ص) و همة پیامبران، اجرای عدالت و مساوات بوده است:
لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط؛23 ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها، كتاب ]آسمانی[ و میزان نازل كردیم، تا مردم، عدالت را برپا كنند.
از اهداف اساسی قیام حضرت مهدی (عج) نیز برپایی عدالت است: فیملأها عدلاً و قسطاً كما مُلئت ظلماً و جوراً.24

10. رحمت
پیامبر اسلام (ص) و اهل بیت(، مظهر و تجلی رحمت گستردة الهی‌اند:
و ما ارسلناك الا رحمةً للعالمین؛ و تو را نفرستادیم، مگر رحمتی برای جهانیان.25
در حدیث لوح جابر، در كلام فاطمه زهرا (، از امام مهدی رحمة للعالمین تعبیر شده است. در زیارت آل یاسین نیز آمده است: و الغوث و الرحمة الواسعة؛ ]سلام بر تو ای[ فریاد‌رس و رحمت گستردة ]الهی[.

11. ظلم ستیزی
پیامبر خدا (ص) پیش از اسلام، با عده‌ای از جوانمردان مكه، پیمان حلف الفضول را برای یاری ستمدیدگان بست، و زمانی دیگر درباره آن فرمود: شهدته و ما احب ان لی به حمر النعم و لا یزیده الاسلام الاشدةً26؛ من در پیمان حلف الفضول حاضر بودم و دوست ندارم كه در عوض آن شتران سرخ موی به من داده شود و اسلام بر آن عهد و پیمان جز تأكید نیفزود.
حضرت مهدی(عج) نیز برای یاری ستمدیدگان تاریخ به‌پا می‌خیزد و زمین را پر از عدل و داد می‌سازد. آن‌سان كه در همه عرصه‌ها، عدالت نهادینه شده و ستم، رخت بر می‌بندد. نهادهای قدرت و قانون جهان، دیگر حامی ستمكاران و قدرتمندان نخواهند بود؛ دیگر با حمایت اربابان زور و زر، شیعیان جنوب لبنان قتل عام نخواهند شد، و زنان و كودكان بی‌گناه زیر آوارهای قانا ناله سرنخواهند داد؛ همان‌گونه كه حضرت امام حسین(ع) دربارة رسالت امام می‌فرماید: ویامن المظلومون من عبادك27.
واجعله اللهم مفزعاً لمظلوم عبادك و ناصراً لمن لایجد له ناصراً غیرك.28

---------------------------------------------
پی نوشت:
1 . شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، دعای عهد.
2 . شیخ صدوق، كمال‌الدین، ج2، ص411.
3 . علامه مجلسی، بحارالانوار، ج51، ص59.
4 . مفاتیح‌الجنان، زیارت آل یس.
1 . سید بن طاووس، جمال الاسبوع، ص314؛ كلینی، اصول كافی، ج1، ص237.
2 . كمال الدین، ج2، باب29، ح5.
3 . مجلسی، بحارالانوار، ج7، ص20.
4 . كمال الدین، ج1، ص534.
5 . كمال الدین، ج2، 411.
10 . سوره صف: 6.
11 . سوره اعراف: 157
12 . سوره انبیاء: 105.
13 . نهج البلاغه، خطبه1.
14 . كلینی، اصول كافی، ج1، ص25.
15 . بحارالانوار، 52، ص328.
16 . شیخ طوسی، الغیبة، 454.
17 . بحارالانوار، ج17، ص147.
18 . سوره توبه: 103.
19 . كمال الدین، ج1، ص255.
20 . شیخ صدوق، امالی، ص475.
21 . سوره احزاب: 40.
22 . بحارالأنوار، ص37، ج213.
23 . سورة حدید: 25.
24 . صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، ص247.
25 . سوره انبیاء: 107.
26 . ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج14، ص120.
27 . بحارالانوار، ج97، ص79.
28 . مفاتیح‌الجنان، دعای عهد.

*****

منبع : مقالات فصلنامه انتظار،ش18، مجتبی کلباسی

ارسال نظر

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved
Translator and Developed Farsi/Persian By Joomfa Team