|
چندى پيش در فضاى مطبوعات كشورمان پژواك نشست سران كشورهاى حاشيه درياى خزر طنين انداز شد. وقتى به شبكه هاى خبرى و مطبوعات كشورهاى عربى مى نگريم، همان بازتاب را منتها با نام «درياى قزوين» - بحر قزوين - مى يابيم.
در جرايد و شبكه هاى غيرعرب سراسر جهان نيز - از جمله آنها كه مربوط به كشورهاى مشترك المنافع (شوروى سابق) هستند - چنين انعكاسى را با عنوان «درياى كاسپين» ملاحظه مى كنيم. با آگاهى از اين كه نام قزوين تلفظ عربى - معرب - همان لفظ كاسپين است، به سهولت در مى يابيم كه در سراسر جهان كنونى - به استثناى ايران - كنفرانس مزبور را مربوط به «كشورهاى حاشيه درياى قزوين» دانسته اند؛ نه درياى خزر.
چرا آنها «درياى قزوين» مى گويند زيرا هم عرب ها و هم يونانى ها از ديرباز مشهورترين نام آن را كه منسوب به كاسپين ها بوده است، برگزيده اند و از طريق همان نوشته ها و ترجمه آنها چنين تسميه اى جهانگير شده است.
كاسپين ها چه كسانى بودند قومى ساكن ايران شمالى و مركزى كه قبل از آريايى ها در اين سرزمين فرهنگ و تمدن درخشانى پديد آوردند و حتى بيش از پانصد سال بر كشور متمدن بابل حكمرانى كردند. كاشى يا كاسى و با تلفظى ديگر، كاشيت و كاسيت نام ديگر اين قوم است كه اسامى شهرهاى كاشان، كاشمر و كشوين يا كژين يا قزوين كنونى و بسيارى از نام هاى شهر ها و روستا ها با تلفظ هايى مشابه يا متفاوت همچون كاشك در حومه سبزوار، كاشانك نزديك تهران، كاشگان در خرقان قزوين، كاشانتو جنب شهر صحنه كرمانشاهان، كاستان در جنوب غربى كاشمر، كاسمند در حومه آمل، كاسان در اطراف فومن، كاسكان هم در نزديكى بيرجند و هم در جوار كازرون، كاسوا در دستجرد حوالى قم، يادگارى از دوران حضور آنهاست.
كاسپين نامى است كه مأخوذ از كاسيوم لاتينى است و چنانكه گفتيم در زبان هاى اروپايى و از آنجا در تمام جهان رايج شده است و تنها كشورهاى عربى مستثنى به شمار مى روند كه همان نام آشناى و قديمى قزوين را هنوز بكار مى برند.
هجوم اقوام آريايى كه طى دو نوبت به فاصله پانصد سال از يكديگر صورت گرفت، به حيات تاريخى و تمدنى كاسيت ها پايان داد. اما باقى ماندن اسامى جغرافيايى آنها و همچنين كاوش هايى كه حاكى از تأثيرپذيرى آريايى هاى سكونت يافته در ايران از فرهنگ و تمدن كاسى ها است، دلالت بر اين دارد كه ظاهراً نظير هر نوع مهاجرت سيل آساى تاريخى و حتى تهاجم ويرانگر دوران كهن، پس از مدتى جنگ و كشتار و غارت و ويرانى، ميان مهاجمان و بوميان نوعى همزيستى غالب و مغلوب برقرار شده و از آن آميختگى هاى نژادى و فرهنگى پديد آمده است. اين واقعيت تاريخى با موارد بسيارى در دوران هاى باستان، ميانه و حتى جديد تشابه دارد كه آخرين نمونه آن را مى توان در آمريكاى مركزى و جنوبى امروز در آميزش اروپائيان مهاجم و مهاجر و سرخپوستان بومى آن خطه ملاحظه كرد.
به هر حال، گستردگى جغرافيايى قوم كاسيت يا كاسپين ها چنان بود كه در سواحل شرقى و جنوبى و جنوب غربى بزرگترين درياچه جهان جاى گرفتند و نام خود را به آن بخشيدند. البته بعد ها نام هاى ديگرى نظير درياى خراسان، درياى مازندران، درياى جرجان، درياى طبرستان، درياى ديلم و درياى خزر هم به هنگام ذكر اوضاع و احوال جغرافيايى هر منطقه و متناسب با نام آن منطقه مورد اطلاق مى گرفت. مثلاً به هنگام بحث از منطقه خراسان، آن را واقع در شرق ساحل درياى خراسان مى خواندند و به همين ترتيب نيز در مورد مازندران و گرگان و ساير مناطق ساحلى آن عمل مى كردند. با اين همه، چه نزد مورخان و جغرافى دانان عرب و ايرانى و چه براى يونانيان و روميان قبل از اسلام و اروپائيان لاتينى نويس پس از اسلام و چه امروز در تمام محافل علمى و بين المللى گوناگون، نام درياى قزوين - درياى كاسپين - تنها نام بلامنازع بوده و هست.
منبع : رجا نیوز
|
ارسال نظر
