درآن دو آيه مى باشد آيات ۱۰۸- ۱۱۰
۱- (قل هذه سبيلى آدغوا الى الله على بصيره أنا و من تبعني. ) [۱]

بگو اين راه من است كه من و پيروانم با بينائى، همة مردم را به سوى خدا دعوت مى كنيم.

امام باقر (ع) در تفسير اين آيه فرمود: مقصود رسول الله (ص) و اميرالمؤمنين و جانشينان بعد از او هستند.[۲]

عبدالله بن عباس گفت: پيامبر اسلام (ص) فرمود:

به درستى كه جانشينان و اوصياء و حجتهاى الهى بر مردم بعد از من ۱۲ نفرند اؤل آنان برادرم و آخرينشان پسرم مى باشد، پرسيدند يا رسول الله برادرتان كيست؟

فرمود: على بن ابى طالب.

سؤال شد پسرتان كيست؟

حضرت فرمود: مهدى، و او كسى است كه دنيا را پر از عدل و داد خواهد كرد پس از اين كه از جور و ستم و تجاوز پر شده باشد.

سپس فرمود:

سوگند به كسى كه مرا به حق پيامبرى بشارت دهنده، برگزيد، اگر از دنيا نمانده باشد، مگر يك روز، خداوند آن روز را طولانى خواهد كرد، تا در آن روز فرزندم مهدى (ع) ظاهر شود و روح الله عيسى بن مريم (ع) نازل مى شود و پشت سر - حضرت- نماز مى خواند و اوست كه دنيا را به نور خدايى روشن خواهد كرد و حكومتش عالم گير و شرق و غرب را در بر خواهد گرفت.[۳]
۲- (حتى اذا استياس الرسل و ظنوا أنهم قد كذبوا جائهم نصرنا. ) [۴]

زمانى كه رسولان مايوس شوند، و گمان كردند كه حتى گروه اندك مؤمنان به آنها دروغ گفته اند در اين هنگام يارى ما به سراغ آنها آمد.

اميرالمؤمنين (ع) در تفسير اين آيه شريفه، فرمود:

نصرت و يارى خدا در زمانى كه پست تر از مردار باشد، نمى آيد. اين است فرمايش خداى عزوجل در سوره يوسف (آيه مذكور) و اين نصر الهى هنگام قيام قائم ما حضرت مهدى (ع) است. [۵]

----------------------

[۱]  يوسف آيه ۱۰۸
[۲]  الف ) تفسير برهان ج ۲ ص ۲۴۷ - ب) تفسير فرات بن ابراهيم كوفي ص ۲۰۱
[۳]  فرائد المسمطين ج ۲ ص ۳۱۲
[۴]   يوسف آيه ۱۱۰
[۵]  الف ) ينابيع الموده ص ۴۳۴ - ب ) غايه المرام ص ۷۳۶

در آن چهار آيه مي باشد

آيات ۲۰ـ ۲۴ـ ۶۴ـ۱۰۲
۱- (و يقولون لولا أنزل  عليه آية من ربي فقل انما الغيب  لله فاتتظروا إتى معكم من المنتظرين.[۱]

مى گويد چرا معجزه اى از پروردگارش بر او نازل نمى شود؟ بگو غيب (و معجزات) براى خدا (و به فرمان او) است شما در انتظار باشيد من هم با شما از منتظرانم.

يحيى بن ابوالقاسم گويد:

امام جعفر صادق (ع) در تفسير اين آيه فرمود: مراد از (الغيب) حجت قائم (ع) باشد. [۲]
۲- (حتى اذا اخذت الارض زخرفها و ازينت و ظن اهلها أنهم قادرون عليها أتها أمرنا ليلأ او نهارأ. [۳]

تا زمانى كه روى زمين زيبايى خود را (از آن) گرفته و تزيين مى گردد و اهل آن مطمئن مى شوند كه مى توانند از آن بهره مند گردند (نا گهان) فرمان ما شب هنگام يا در روز (براى نابودى آن) فرا مى رسد.

مفضل بن عمر از امام صادق (ع) پيرامون اين آيه شريفه روايتى نقل مى كند كه يعنى قيام حضرت مهدى (عج) با شمشير مىباشد. [۴]
۳- (لهم البشرى فى الحياة الدنيا و في الاخرة. ) [۵]

در زندگى دنيا و آخرت شاد و (مسرور)اند.

از امام باقر (ع) درباره تفسير اين آيه آمده: كه به اين دسته از مؤمنين مژده و بشارت

به قيام حضرت قائم (عج) و ظهورش داده مى شود، و همين طور بشارت قتل دشمنانشان و نجات و رستگارى در آخرت و ورود در جمع آل محمد (ع) در كنار حوض كوثر مى دهند.[۶]
۴- (قل فانتظروا إتى معكم من المنتظرين. ) [۷]

بگو شما انتظار بكشيد من نيز با شما انتظار مى كشم.

امام هشتم حضرت رضا (ع) فرمود:

به راستى كه انتظار فرج (قائم)، خود فرج است. [۸]

-----------------------

[۱]  يونس آيه ۲۰
[۲]   الف ) ينابيع الموده ص ۴۲۴ - ب ) بحار الانوار ج ۵۱ ص ۵۲ - ج ) غايره المرام  ص ۷۳۴
[۳]  يونس ايه ۲۴
[۴]  غايه المرام ص ۷۳۴
[۵]  يونس آيه ۶۴
[۶]  تفسير صافي ج ۲ ص ۴۱۰
[۷]  يونس آيه ۱۰۲
[۸]  الف) تفسير صافي ج ۲ ص ۴۲۸ - ب ) الميزان ج ۱۰ ص ۵۷۲ - ج ) تفسير فرات ابن ابراهيم كوفي  ص ۱۹۳

درآن چهارآيه مي باشد آيات ۳- ۱۲-۱۴-۵۴
ا- (اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم و اخشون.) [۱]
امروز كافران از (زوال) آيين شما مايوس شدند، بنابراين از آنها نترسيده و از (مخالفت) من بترسيد.
امام باقر (ع) درباره اين آيه فرمود: آن روز، روز ظهور قائم آل محمد (ع) است بنى اميه نوميد مى شوند، و آنها كافر گشته و از آل محمد (ص) نوميد مي باشند. [۲]
۲- (و لقد أخذ الله ميثاق بنى اسرائيل و بعثنا منهم اثني عشر نقيباً. ) [۳]
خدا از بني اسرائيل پيمان گرفت، و از آنها دوازده رهبر و سرپرست بر انگيختيم.
روايات متعددي كه از طرق اهل تسنن وارد شده، (در پيرامون آيه شريفه و لقد أخذ الله تا آخر) اشاره به خلفا و جانشين دوازده گانه پيامبر اسلام (ص) دارد كه نخستين آنها حضرت اميرالمؤمنين و آخرين جانشين حضرت قائم (عج) مي باشد؟ و تعداد آنها به تعداد نقباي بني اسرائيل معرفي شده است. [۴]
۳- (و من الذين قالوا إنا نصاري أخذنا ميثاقهم فنسوا حظاً مما ذكروا به.) [۵]
و از كساني كه ادعاي نصرانيت (و ياري مسيح) داشتند (نيز) پيمان گرفتيم، ولي آنها قسمت قابل ملاحظه اي از آن چه به آنان تذكر داده شده بود، به دست فراموشي سپردند.
ربيع شامي گفت: امام صادق (ع) دربارة اين آيه فرمود: يعني به زودي اين حظ و نصيب را ياد كنند و با قائم آل محمد (ص) جماعتي از نصاري بيرون آيند.[۶]
۴- (يا أيها الذين آمنوا من يرتد منكم عن دينه فسوف يأتي الله بقوم يحبهم و يحبونه أذله علي المؤمنين أعزه علي الكافرين. [۷]
اي كساني كه ايمان آورده ايد هر كس از شما از آيين خود بازگردد به خدا زياني نمي رساند خداوند در آينده جمعيتي را مي آورد كه آنها را دوست دارد و آنها (نيز) او را دوست دارند، در برابر مؤمنان متواضع و در برابر كافران نيرومندند.
سليمان بن هارون عجلي گويد: از امام صادق (ع) شنيدم مي فـرمود كه: بدرستي كه صاحب امر يعني قائم (عج) محفوظ است. اگر تمام مردم از بين بروند خداوند متعال اصحاب او را گرد او جمع مي كند و آنها هستند كه خداوند درباره آنها فرمود " يا ايها الذين آمنوا من يرتد منكم " تا آخر آيه. [۸]

--------------------------

[۱]مائده ، آيه ۳
[۲]الف) بحار الانوار ، ج ۵۱ ص ۵۵ - ب ) تفسير برهان ، ج ۱ ، ص ۴۲۴
[۳]مائده آيه ۱۲
[۴]تفسير نمونه ، ج ۴ ص ۳۰۹
[۵]مائده آيه ۱۴/
[۶]الف) ينابيع الموده ، ص ۴۲۲ - ب ) تفسير برهان ، ج ۱ ص ۴۵۴
[۷]مائده ، آيه ۵۴
[۸] غايه المرام ، ص ۲۲۶

درآن شش آيه مي باشد

آيات ۳۷- ۵۹- ۶۹-۷۷-۸۳- ۱۵۹
ا- (يا أيها الذين اوتوا الكتاب آمنوا بما نزلنا مصدقاً لما معكم من قبل ان نطمس وجوهاً فنردها.)[۱]

اي كساني كه كتاب (خدا) به شما داده شده، به آنچه (بر پيامبر خود) نازل كرديم و هماهنگ با نشانه هايي است كه با شما است ايمان بياوريد، بيش از آن كه صورتهايي را محو كنيم و سپس به پشت سر بازگردانيم.

جابر جعفي گويد:

امام باقر (ع) دربارة اين آيه (يا ايها الذين اوتوا الكتاب...) فرمودند: تنها سه تن از لشكريان سفياني كه زمين را در ستم و تباهي فرو مي برند نجات مي يابند، خداوند چهره آنان را به طرف پشتشان برمي گرداند و اين پيش آمد در زمان قيام قائم، مهدي (عج) روي مي دهد. [۲]
۲- (يا أيها الذين آمنوا اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و أولي الامر منكم. ) [۳]

اي كساني كه ايمان آورده ايد. اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر خدا و صاحبان امر را.

مقصود از اولي الامر اشاره به ۱۲ امام (ع)  است كه اول آنان حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب و آخر آنها حضرت بقيه الله مهدي منتظر (ع) مي باشد ، و اين ديدگاه اكثر دانشمندان اسلامي اعم از سني و شيعه[۴] مي باشد، به كتب ذيل مراجعه شود.
۳- (الذين انعم الله عليهم من النبيين و الصديقين والشهداء و الصالحين و حسن اولئك رفيقاً. ) [۵]

خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده (و آنان را همنشين) پيامبران و صديقان و شهداء و صالحان كرد، چه خوب رفيقاني هستند.

پيامبر اسلام (ص) دربارة (و حسن اولئك رفيقاً) در آيه مذكور فرمودند: منظور قائم آل محمد (عج) است. [۶]
۴- (و قالوا ربنا لم كتبت علينا القتال لولا أخرتنا الي اجل قريب. ) [۷]

و گفتند پروردگارا چرا جهاد را بر ما مقدر داشتي؟ چرا اين فرمان را كمي تأخير نينداختي؟

از امام حسن مجتبى اعإبم و امام باقر الح! دربارة اجل قريب روايت شده كه اشاره به قيام قائم آل محمد (عج) است. [۸]
۵- (ولو ردوه الى الرسول و الى أولى الامر منهم لعلمه الذين يستنبطونه منهم. )[۹]

و اگر به پيامبر و پيشوايان (كه قدرت و تشخيص كافى دارند) ارجاع كنند، از ريشه هاى مسائل آگاه خواهند شد.

منظور از اولى الامر حضرت امير المؤمنين (ع) و يازده فرزندانش كه آخر آنان حضرت مهدى (عج) است مى باشد. [۱۰]
۶- (و إن من اهل الكتاب الا ليؤمنن به قبل موته، و يوم القيامة يكون عليهم شهيدا.)[۱۱]

و هيج يك از اهل كتاب نيست مگر اين كه قبل از مرگ به او ايمان آورد، و روز قيامت گواهى بر آنها خواهد بود.

محمد بن مسلم از امام باقر ظلم نقل مى كند كه اين آيه، اشاره به نزول حضرت عيسى (ع) پيش از قيامت و خواندن نماز پشت سر حضرت مهدى (عج) و ايمان آوردن ملت يهود و نصارى و غيرهم به حضرت مهدى (عج) مى باشد.[۱۲]

--------------------------

[۱]  نساء آيه ۴۷
[۲]  الف) ينابيع الموده ص ۴۲۱ - ب) اثبات الهدي ج ۷ ص ۹۷
[۳]  نساء آيه ۵۹
[۴]  الف ) ينابيع الموده ص ۱۱۶ - ب) تفسير نمونه ج ۲ ص ۴۴۲ نقل از بحر المحيط ج ۳ ص ۲۸۷ - ج ) تفسير برهان ج ۱ ص ۳۸۱ - د) تفسير فرات الكوفي ص ۱۰۸
[۵]  نساء ۶۹
[۶]  الف) شواهد التنزيل ج ۱ ص ۱۵۴ - ب) تفسير فرات كوفي ص ۱۱۲ - ج) غايه المرام ص ۷۲۸
[۷]  نساء آيه ۷۷
[۸]  الف ) غايه المرام ص ۷۲۸ - ب) تفسير نمونه ج ۴ ص ۱۵
[۹]  نساء آيه ۸۳
[۱۰]  الف ) شواهد التنزيل ج ۱ ص ۱۵۰ - ب ) ينابيع الموده ص ۱۱۸ - ج ) تفسير نمونه ج ۵ ص ۳۱ - د ) غايه المرام ص ۳۲۵
[۱۱]  نساء آيه ۱۵۹
[۱۲]  الف ) ينابيع الموده ص ۴۲۱ - ب ) غايه المرام ص ۲۲۸

در آن چهار آيه مي باشد

آيات ۸ ـ ۹ ـ ۱۰ ـ ۳۸ الي ۴۸
۱ ـ (فاذا نقر في الناقور , فذلك يومئذ يوم عسير , علي الكافرين غير يسير)[۱]

هنگامي كه در صور دميده شود. آن روز , روز سختي است. و براي كافران آسان نيست.

مفضل از امام صادق (ع) نقل مي كند كه حضرت فرمود :

زماني كه در گوش قائم ندا شود و اجازه قيام به او داده شود او قيام مي‌كند پس آن روز روز گرفتاري كفار است. سپس حضرت فرمود:

در قرآ، مثل‌ها زده شوده كه ما مي‌دانيم و بس , و غير از ما كسي نمي‌داند.

آري چنين است ، قرآن داراي ابعاد زيادي است ، ظاهر و باطني دارد كه فقط راسخون در علم كه امامان معصوم u باشند بر آن واقفند . و اين حقيقت در احاديث زيادي آمده است .
۲ ـ كل نفس بما كسبت رهينه الا اصحاب اليمين في جنات يتسائلون عن المجرمين ماسلككم في سقر قالوالم نك من المطلين و ام نك نطعم المسكين و كنا نخوض مع الخائضين و كنا نكذب بيوم الدين حتي أتانا اليقين فما تنفعهم شفاعه الشافعين.

هر كسي در گرو اعمال خويش است مگر اصحاب اليمين (كه نامه اعمالشان را به نشانه ايمان و تقوي به  دست راستشان مي‌دهند) آنها در باغهاي بهشتندو از مجرمان سئوال مي‌كنند:

چه چيز شما را به دوزخ فرستاد؟

مي گويند : ما از نمازگزاران نبوديم.

و مستمند را اطعام نمي كرديم و پيوسته با اهل باطل همنشين و هم صدا بوديم و همواره روز جزا را انكار مي‌كرديم.

تا زماني كه مرگ فرا رسيد لذا شفاعت شفاعت كنندگان به حال آنها سودي نمي بخشيد.

امام باقر فرمود:

اصحاب يمين, ما و شيعيانمان مي باشيم, و امام صادق فرمود:

شيعيان ما اهل بيت در بهشت از مجرمين (كه بيرون بهشت هستند) مي‌پرسند چه چيز شما را به دوزخ افكند آنها مي‌گويثند ما نماگزار نبوديم , يعني از شيعيان علي بن ابي طالب نبودند و باز مي‌گويند و به درماندگان غذا نمي‌داديم و پيوسته با مردم گرافه‌گويي كرده و بيهوده به سر مي‌برديم.

و اين در روز ظهور قائم ماست. كه (يوم الدين) ميباشد چنان كه مي‌فرمايد:

يوم الدين (روز ظهور قائم آل محمد ((عج))) را تكذيب مي‌كرديم تا امروز كه يقين به (روزهاي قائم) پيدا كرده‌ايم.

شفاعت هيچ‌ كس به حال آنها سود ندارد و پيامبر اكرم هم در روز رستاخيز از آنان شفاعت نخواهد كرد.

---------------------

[۱] مدثر آيات ۸ ـ ۹ ـ ۱۰