اكنون او در حالي كه دهه ششم زندگي‌اش را مي‌گذراند، هنوز سعي دارد خود را با وسايل آرايشي و جوان‌سازي پوست، دوباره به زيبايي روزهاي از دست رفته كند. او تاكنون 3 عمل زيبايي انجام داده، اما وقتي جواني رفت حتي با تيغ جراحي هم نمي‌شود آن را بازگرداند.

زري خانم هم اين را فهميده، به خاطر همين است ‌ وقتي تنها مي‌شود يا اقدس خانم پاي درد دلش مي‌نشيند، آهي از سر حسرت مي‌كشد و ياد روزهاي جواني مي‌كند كه پرجنب و جوش بود و گل سرسبد ميهماني‌ها و هر كسي دوست داشت كنار او بنشيند و با او صحبت كند، اما حالا آن دوران سپري شده و تنها چيزي كه برايش باقي مانده يك خانه بزرگ است با ديوارهايي پر از عكس و اتاق‌هايي كه مي‌توانست جاي رفت و آمد نوه‌ها و بچه‌ها باشد، اما خالي و بي‌روح مانده است.

اقدس خانم مي‌گويد: زري بايد بازهم ازدواج كند. بخصوص كه كسي در اين سن و سال ديگر دنبال بچه نيست، اما زري خانم اول بايد با خودش و سن و سالش كنار بيايد. اگر كسي به او بگويد مادر جان به او برمي‌خورد و دلش مي‌خواهد جواب خوبي به او بدهد. او براي جواني و زيبايي‌اش فكر و خيال زيادي داشته، ولي براي روزگار پيري خود هرگز نقشه‌اي نكشيده است و انگار پيري او را غافلگير كرده است.

يكي از ويژگي‌هاي مهم دوره سالمندي، سازگاري است. سالمند بايد بتواند با تغييرات جسماني، رواني و اجتماعي، خود را هماهنگ سازد و واقعيت سن خود را بپذيرد.

افرادي كه پا به سن پيري مي‌گذارند، براساس تفاوت در شخصيت، نگرش‌ها و علايق به تغييرات پيري و سالمندي واكنش متفاوتي نشان مي‌دهند و درواقع ادراك آنان از مسائل متفاوت است.

اگر سالخوردگان بتوانند با مشكلات خاص دوره سني خويش هماهنگ شوند، با شرايط ويژه اين دوره مثبت برخورد كنند و از زندگي، همچون دوره‌هاي گذشته لذت ببرند بدان معناست كه با مسائل سالخوردگي سازگاري دارند.

نتايج يك پژوهش كه از سوي فرهنگسراي سالمند منتشر شده، نشان مي‌دهد كه سالمندان با مسائل سالخوردگي به 3 طريق برخورد مي‌كنند:

دسته اول كه «سالمندان رشد يافته» نامگذاري مي‌شوند، ديد انعطاف‌پذير و سازنده‌اي نسبت به زندگي دارند.

دسته دوم، «سالمندان وابسته» هستند. آنان حيات خود را در كنار ديگران معنا مي‌دهند و شخصا درگير مسائل زندگي نمي‌شوند، اما در عين حال با همين شيوه زندگي، احساس آرامش مي‌كنند.

دسته سوم، «سالمندان فعال» هستند كه مي‌كوشند سرپا و فعال بمانند و از اظهار خستگي خصوصا وابستگي به ديگران اجتناب كنند.

جدا از اين 3 گروه كه سازگارتر از بقيه به حساب مي‌آيند، سالمندان ناسازگاري نيز وجود دارند كه نمي‌توانند با واقعيات سن خود كنار بيايند و آنان در زندگي احساس خوشايندي ندارند.

گروه اول افراد افسرده‌اي هستند كه از خود متنفرند، خود را سرزنش مي‌كنند و مدام منتظر مرگ هستند.

گروه بعدي كساني هستند كه به جاي خود، ديگران را متهم مي‌كنند كه البته وضع بهتري نسبت به گروه اول ندارند. گروه اول خودخواسته از ديگران دوري مي‌كنند، اما بدبيني نمي‌گذارد گروه دوم با ديگران در ارتباط باشند. آنان ديگران را مسوول بدشانسي خود مي‌دانند، از همسرشان شكايت دارند و از مرگ مي‌ترسند.

توكا خانم، بانوي 67 ساله‌اي است كه بزودي با مردي 72 ساله ازدواج مي‌كند. او مي‌گويد: هر كسي بايد نيازهاي خود را تشخيص دهد و براي رفع آن اقدام كند.

توكا، خواهري 50 ساله دارد كه 5 سال پيش بيوه شده است. او مي‌گويد: خواهرم با اين‌كه جوان، زيبا و سرحال است اما روحيه خوبي ندارد. او مي‌گويد پير شده‌ام و درست نيست به ازدواج فكر كنم، اما به نظر من درست اين است كه در عين آن كه واقعيات را مي‌پذيري، براي حل مشكلات هم تلاش كني. مشكل من ترس از تنهايي بود و وقتي كسي را پيدا كردم كه او هم مشكل مشابهي داشت و مي‌توانستيم كنار هم اين مشكل را حل كنيم با هم قرار ازدواج گذاشتيم و با فرزندانمان نيز در مورد اين موضوع به توافق رسيديم.

اين بانوي سالمند كه كارمند بازنشسته است، مي‌گويد: من هميشه با مشكلات زندگي كنار مي‌آيم. خدا را شكر وضع سلامتي‌ام هم خوب است و هيچ وقت احساس افسردگي نكرده‌ام.

اغلب افراد مسن قادرند واقعيات را بپذيرند و با مشكلات سازگار شوند و عده كمي قادر به سازگاري صحيح با مسائل پيري نيستند.

تاثير محيط يا روحيات شخصي سبب مي‌شود عده‌اي قادر به تحمل واقعيات پيري و سازگاري با مسائل نباشند.

شما بايد از دهه‌هاي قبل‌براي بهتر سپري كردن اين سال‌ها، برنامه‌ريزي كنيد.

همه چيز را به بيمه و صندوق‌هاي بازنشستگي واگذار نكنيد. معمولا آنها بهترين سرمايه‌گذارها نيستند، همان طور كه مي‌بينيد اين روزها بيمه، خدمات خود را محدودتر مي‌كند و صندوق‌هاي بازنشستگي رفته رفته كمتر پاسخگوي نيازهاي سالمندان هستند.

براي جوان ماندن از جواني برنامه‌ريزي كنيد. مراقب سلامت دندان‌ها، فشار خون، ديابت و قلب خود باشيد و سعي كنيد در هر حالتي تناسب اندام خود را به كمك ورزش ـ نه با فشار رژيم‌هاي غذايي غيراستاندارد ـ حفظ كنيد.

با طبيعت دوست باشيد و هرگز ساعتي در طبيعت نشستن و از آن انرژي گرفتن را فراموش نكنيد.

چيزي بكاريد، حيواني تربيت كنيد و گياهي پرورش بدهيد.

كار جديدي را امتحان كنيد كه برايتان جنبه تفريح نيز داشته باشد.

از زندگي خود لذت ببريد و دوستان و نزديكانتان را در اين لذت سهيم كنيد.

صندوق بازنشستگي شخصي خود را داشته باشيد و پول‌هاي آن را دائما سرمايه‌گذاري كنيد تا از ارزش‌شان كم نشود.

سيستم تغذيه‌اي مناسبي براي خود در نظر بگيريد كه سلامت شما را تضمين كند.

براي سازگاري بيشتر با سالخوردگي، تدارك بازنشستگي بايد قبل از آن انجام گيرد تا به بازنشستگان امكان دهد براي خود از نظر مالي و شرايط زندگي موقعيت مناسبي دست و پا كنند.

در ابتداي دوران سالخوردگي كه افراد هنوز واقعيت پيري را نپذيرفته‌اند، مشكلات بيشتري را تجربه مي‌كنند و بيشتر دچار افسردگي مي‌شوند، ولي بتدريج پيري را مي‌پذيرند و خود را با آن تطبيق مي‌دهند. تحقيقات نشان مي‌دهد كه افراد پيرتر در مقايسه با افراد ديگر از زندگي گذشته خود خشنودتر به نظر مي‌رسند. بنابراين مسن‌تر شدن به افراد اين فرصت را‌ مي‌دهد كه گذشته را بپذيرند و بدون تاسف از هدف‌هاي دست نيافته از آنچه به دست نياورده‌اند چشم بپوشند و از آنچه حاصل عمرشان است لذت ببرند.

سالخوردگان نيز مثل افراد ساير سنين اگر بتوانند شايستگي و لياقت از خود نشان دهند احساس موفقيت مي‌كنند. بنابراين سعي كنيد خود را در محيطي قرار دهيد كه از دستاوردهاي روزهاي جواني شما و تجربياتتان استفاده كنند.

كانون‌هايي با نام كانون‌هاي تجربه مي‌توانند در فرهنگسراهاي شهر شكل بگيرند تا سالمندان در هر زمينه‌اي كه تجربه دارند به مردم مشاوره بدهند. اين كار مي‌تواند براي آنان درآمدي هم به حساب بيايد و احساس كنترل و سودمندي را به آنان بازگرداند.

مشخص شده است افراد سالخورده‌اي كه در روستاها به كشاورزي و دامداري مشغولند نسبت به شهرنشينان از سلامت و طول عمر بيشتري برخوردارند، سالخوردگان روستايي، قوي، سالم و مورد احترام هستند، زيرا عوامل اجتماعي و فرهنگي مؤثر در حمايت آنان متفاوت از عوامل اجتماعي و فرهنگي شهرنشينان است. از طرف ديگر در روستاها بازنشستگي اجباري وجود ندارد و سالخوردگان تا هر زماني كه قادر باشند كار مي‌كنند.

دولت مي‌تواند از اين نكته استفاده كرده و به كمك توان سرپرستي و مديريت و حتي سرمايه‌گذاري سالمندان رو به بازنشستگي، زمين‌هاي باير اطراف شهرها را احيا كند تا هريك از سالمندان كه به كشاورزي، باغداري و اموري از اين دست علاقه دارند ضمن استفاده مفيد از وقت خود با پيوندي دوباره با طبيعت، ضمن مشغول بودن از محصول و دستاورد خود، خانواده را بهره‌مند سازند.

زهره زيارتي