• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

دل درد يكي از شايع‌ترين مشكلاتي است كه بچه‌ها در هر سن و سالي با آن روبه‌رو مي‌شوند.

در بسياري از موارد كودكان نمي‌توانند براحتي دل دردشان را بيان كنند و ناچار هستند به زبان خودشان شما را آگاه سازند بنابراين والدین و پزشكان هستند كه بايد علائم را بشناسند و بموقع به كودك كمك كنند.

دكتر مهناز صادقيان، فوق‌تخصص گوارش كودكان در گفت‌وگو با «جام‌جم» با اشاره به اين نكته كه دل درد يكي از علائم شايع ميان بچه‌هاست، توضيح مي‌دهد: كمتر مادري است كه فرزندش دچار دل درد نشده باشد. در اين شرايط يا خود كودك مي‌گويد دلش درد مي‌كند يا مادر متوجه نشانه‌هاي بروز دل درد مي‌شود.

به گفته اين پزشك متخصص، دل دردهاي بچه‌ها به دو گروه حاد و مزمن تقسيم مي‌شود.

دكتر صادقيان درباره دل‌ دردهاي حاد كودكان مي‌گويد: دل‌ دردهاي حاد، دل‌ دردهايي است كه در عرض يك يا دو ساعت تا حداكثر چند روز پس از بروز آن، خانواده مجبور مي‌شوند به دليل شدت علائم يا شكايت كودك او را نزد پزشك ببرند؛ البته در اين شرايط هم برخي خانواده‌ها بموقع به پزشك مراجعه مي‌كنند و گروهي ديرتر.

وي با اشاره به اين كه شكل شايع دل دردها در كودكان، دل دردهاي مزمن است، خاطرنشان مي‌كند: يكي از شايع‌ترين دل دردهاي گوارشي كودكان، دل دردهاي مزمن است. به اين معني كه كودك در اين شرايط بيش از سه ماه است كه دل درد دارد و حداقل در هر هفته دو مرتبه دل درد خود را ابراز مي‌كند.

علل ايجاد دل دردهاي حاد

هيچ مادري دوست ندارد فرزندش را در ناراحتي و درد ببيند، اما متاسفانه گاهي بايد با اين شرايط روبه‌رو شود. نكته مهم اين است كه مادر به هيچ وجه نبايد خودسرانه و بدون تجويز پزشك به كودك دارو بدهد.

دكتر صادقيان با اشاره به اين كه با توجه به نوع دل درد، تشخيص‌هاي متفاوتي براي آن‌ مطرح مي‌شود، مي‌گويد: معمولا دل دردهاي حاد يا علل داخلي دارد يا علل جراحي؛ اما خوشبختانه علل جراحي دل دردهاي حاد شكمي، از علل شايع نيستند.

به گفته وي، پزشك با توجه به علائم دل درد مي‌تواند بروز مواردي مانند آپانديسيت يا انسدادهاي نسبي يا كامل روده را بررسي كند.

البته علائمي نيز وجود دارد كه خانواده‌ها با توجه به آنها مي‌توانند متوجه اهميت دل درد كودك شوند. اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران درباره اين علائم توضيح مي‌دهد: در شرايطي كه دل درد بدون تب بروز مي‌‌كند يا در صورت وجود دل دردهاي خيلي شديد و طولاني مدت، ‌دل دردهايي كه با استفراغ سبز رنگ همراه است، زماني كه حساسيت شديد شكم وجود دارد، به طوري كه بچه اجازه نمي‌دهد كسي به شكم او دست بزند، دل دردهايي كه با عدم دفع گاز و مدفوع همراه باشد و زماني كه كودك رنگ‌پريده است و تعريق فراوان دارد بايد هر چه سريع‌تر به پزشك مراجعه كرد.

به گفته وي، بيشتر دل دردهاي حاد كودكان، دل دردهايي است كه در زمينه بيماري‌هاي معمول كودكان مشاهده مي‌شود؛ به عنوان مثال اسهال و استفراغ‌هاي ويروسي يا ميكروبي، عفونت‌هاي ادراري، ورم لوزالمعده، ورم كيسه صفرا يا مواردي كه علل دل درد در جايي غير از دستگاه گوارش يا دستگاه ادراري وجود دارد، مانند دل درد ناشي از تورم تخمدان ، با درمان بيماري زمينه‌اي، دل درد كودك هم بهبود مي‌يابد.

دل دردهاي مزمن

دكتر صادقيان با تاكيد بر اين كه بيش از 95 درصد موارد دل دردهاي مزمن، علل مهمي ندارد، مي‌گويد: علائم خطري وجود دارد كه خانواده‌ها بايد در شرايطي كه دل دردهاي مزمن بروز مي‌كند، نسبت به آنها آگاه باشند. اگر دل دردهاي مزمن طولاني مدت كودك با كاهش وزن، بي‌اشتهايي، كم‌خوني، وجود خون در ادرار يا مدفوع، درد مفاصل، بيدار شدن از خواب از شدت دل درد يا وجود سابقه بيماري‌هاي مزمن روده‌اي يا كليوي در خانواده بيمار‌ همراه باشد، بايد براي رسيدگي‌هاي بيشتر اقدام و حتما به پزشك مراجعه شود.

به گفته وي، خوشبختانه در بيش از 85 درصد موارد هيچ‌گونه علائم خطري وجود ندارد و اين دل دردها، دل دردهاي عصبي يا عملكردي هستند.

دل دردهاي نوزادان

دل دردهاي كودكان را مي‌توان بر اساس سن آنها نيز تقسيم‌بندي كرد؛ البته مشخص است كه هر چه سن كودك كمتر باشد، هم پزشك و هم خانواده بايد با دقت بيشتري مراقب باشند تا علل مهم داخل شكمي يا خارج شكمي را در كودك بررسي كنند.

دكتر صادقيان درباره دل دردهاي دوران نوزادي توضيح مي‌دهد: يكي از علل شايع دل دردها در دوران نوزادي كه معمولاً حدود يك تا دو هفته پس از تولد كودك شروع مي‌شود و تا سه تا چهار ماهگي ادامه پيدا مي‌كند، دل دردهاي بسيار شديد و آزاردهنده‌اي است كه به نام كوليك يا قولنج نوزادان شناخته مي‌شود.

به گفته وي، اين دل دردها به طور ناگهاني و با درد خيلي شديد شروع مي‌شود و با جمع شدن دست و پا روي شكم، قرمز شدن رنگ پوست، گاهي رنگ پريدگي اطراف دهان و گريه شديد همراه است كه اين گريه مي‌تواند تا سه ساعت ادامه داشته باشد. دل درد معمولاً به همان شكل حاد و ناگهاني هم تمام مي‌شود و با دفع گاز نيز علائم بهبود مي‌يابد.

اين عضو هيات علمي دانشگاه مي‌افزايد: در اين شرايط نوزاد را معاينه مي‌كنيم و اگر علائم خطري مانند حساسيت جداره شكم يا وجود جسم خارجي در چشم يا گوش كودك وجود نداشته باشد، دل درد را به عنوان كوليك نوزادي كه معمولاً نوعي اختلال عملكرد است بررسي مي‌كنيم.

دكتر صادقيان درباره دل دردهايي كه در بچه‌هاي شش تا 14 سال بروز مي‌كند، مي‌گويد: در اين سنين خوشبختانه با آزمايشات، معاينات باليني و شرح حالي كه خانواده بيمار مي‌دهد، اغلب به دل دردهاي خيلي مهم برخورد نمي‌كنيم و معمولاً رفع عوامل استرس‌زا مي‌تواند به بهبودي اين دل دردها كمك كند.

علائم خطر را بشناسيد

دكتر صادقيان با تاكيد بر اين كه خانواده‌ها بايد علائم خطر را بشناسند، مي‌گويد: خوب شير نخوردن، خواب آلودگي، شل شدن نوزاد،‌ عدم دفع گاز و مدفوع،‌ بي‌حالي و لختي نوزاد، رنگ پريدگي نوزاد يا تيره شدن رنگ لب‌ها و كاهش قدرت مكيدن از جمله علائم خطر در نوزادان است كه بايد به آنها توجه جدي داشت و به پزشك مراجعه كرد.

مادرها بدانند!

روش‌هايي وجود دارد كه مادر مي‌تواند به كمك آنها دل درد نوزاد را آرام‌تر كند. دكتر صادقيان در اين‌باره مي‌گويد: ساعت‌هايي كه مادر حدس مي‌زند كوليك نوزاد شروع خواهد شد، مي‌تواند كودك را حمام كند و با آب گرم بشويد. بهتر است مدتي مادر از شيرهاي فاقد لبنيات گاوي استفاده كند يا اگر شيرخشك مي‌خورد، شيرهاي بدون لاكتوز را مصرف كند.

به گفته وي، گاهي مادران براي درمان دل درد كودك، از روش‌هاي خاص خود استفاده مي‌كنند و به كودك داروهايي خاص يا آب قند مي‌دهند. اما اين روش‌ها ممكن است دل درد را در نوزادان تشديد كند و به همين دليل اصلا مناسب نيست.

دكتر صادقيان در نهايت توصيه مي‌كند: در صورتي كه مادر با علائم دل درد كودك آشناست و هيچ نشانه‌اي از كاهش وزن، لاغري، رنگ پريدگي، خواب آلودگي، بدبو بودن ادرار و مدفوع يا نفخ شكمي وجود ندارد جاي نگراني نيست، اما بايد علائم خطر را جدي گرفت.

به گفته وي، استرس‌ها، كارهايي كه ممكن است منجر به خشم كودكان شود، ديدن فيلم‌هاي نامناسب براي كودك يا بازي‌هاي كامپيوتري براي ساعت‌هاي طولاني مي‌تواند به شكل دل دردهاي عصبي بروز كند. همچنين رعايت رژيم غذايي متناسب با سن كودكان نيز خيلي مهم است؛ خوردن فست‌فودها، مصرف زياد نوشابه، پرخوري، تندخوري و آب خوردن زياد همراه با غذا مي‌تواند منجر به دل درد شود.

نيلوفر اسعدي‌بيگي