• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

نقشه هاى جديد آنها در دو برنامه خلاصه مى شد كه قريش آنها را يكى پس از ديگرى دنبال مى كرد.

برنامه اوّل: آنها نامه هايى به مردم مدينه نوشته و با اندكى تشويق وتهديد خواستار تسليم پيامبر صلى الله عليه وآله به آنها شدند امّا مسلمانان اين نقشه رابه ريشخند وطراحان آن را به باد مسخره گرفتند و قصيده اى هجوآميز به قريش نوشتند، وپس از آنكه حقيقت پيامبر و نيز انگيزه هاى دشمنى قريش را تشريح كردند، با بيانى روشن پاسخ آنها را گفتند.

برنامه دوم: از آنجا كه قريش امور تجارت سرزمينهاى عربى را دردست داشت؛ مدينه را در محاصره اقتصادى قرار داد. قريش كه ايمنى راههاى تجارى را باهم پيمانى با قبايل صحرانشين كه در راه شام و راه يمن مسكن داشتند، تأمين مى كرد بيانيه اى به همه اين قبايل صادر كرد، و آنان را از فروش مواد غذايى به مردم مدينه منع كرد. همچنين در اين بيانيه هشدار داده شده بود، كه به كاروانهاى بازرگانى كه قصد بردن مواد غذايى به مدينه را دارند، اجازه رفت و آمد ندهند.

امّا پيامبر كه مسئوليّت دفاع از مدينه بر دوش او بود و به خوبى دريافته بود كه محاصره اقتصادى كه مردم مدينه بدان دچار آمده اند به خاطر اوست در صدد برنامه ريزى براى دفاع در برابر اين محاصره برآمدو اين امر، چنانكه بعداً خواهيم گفت، به جنگ بدر منتهى شد. امّا پيش از پرداختن به علل وقوع جنگ بدر، بهتر است نگاهى گذرا به وضعيت مردم مدينه و امكانات مادى و معنوى آنان داشته باشيم.

پيامبر در مدينه با سه طايفه روبه رو شد:

1 - مسلمانان كه از سه گروه اوس، خزرج و مهاجران تشكيل مى شدندونسبت به هم بيگانه بودند. پيامبر صلى الله عليه وآله توانست آنان را در بوته اى واحدذوب كند بطورى كه به صورت برادرانى يكدل و آهنين صف درآمدندودر "مساوات و تعاون، امتى يگانه همچون دانه هاى شانه گرديدند".

2 - منافقان، اينان گروه بزرگى از اعراب را تشكيل مى دادند. اظهاراسلام مى كردند ولى در نهان كفر مى ورزيدند. پيامبر توانست جلوى تحركات اين گروه را بگيرد. بعضى اوقات با آنها همراه مى شد ومسئوليتهاو مناصبى به ايشان مى سپرد، تا آنها را بدينوسيله مشغول سازد، وحى نيزبا آياتى كه در شأن منافقان نازل مى كرد، در ارزيابى آنها شركت مى جست و تأكيد مى كرد كه:

)إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ(10)).

"منافقان در پست ترين طبقات دوزخ جاى دارند."

3 - يهود، آنان نيرويى رعب انگيز بودند كه مال و سلاح و امكانات فراوانى در اختيار داشتند. پيامبر صلى الله عليه وآله قراردادهايى سياسى و نظامى باايشان بسته بود كه براى هر دو طرف ضامن زندگى مسالمت آميز و دفاع مشترك از شهر و مردم آن بود.