عضویت

ورود

خانه >

از دیدگاه روایات >

بازار وبازاری >

آفات بازار و کسب و کار

(0 votes, میانگین 0 از 5)

يكشنبه ، 12 مهر 1388 ، 11:19

بازار سالم و موفق فقط در پرتو عمل به دستورات دین امکان‌پذیر است؛ از این رو توجه به آفات بازار می‌تواند همواره در سلامت بازار نقش به ‌سزایی داشته باشد. در اینجا برخی از آفات بازار مورد بررسی قرار گرفته است.

1. ربا

نزول‌خواری، سرمایه را تباه می‌کند. سودجویی و رباخواری نوعی تصاحب ثروت دیگران، بدون زحمت و رنج است و از زمان‌های دیرین، حتی عصر نزول قرآن کریم نیز رواج داشته و قرآن، سخت با آن برخورد کرده و در آیات بسیاری آن را نکوهش کرده است، حتی آن را همانند جنگ با خداوند به شمار آورده و فرموده است: * فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ *. اگر نزول‌خواری را کنار نگذارید، با خدا و رسول او اعلان جنگ کرده‌اید.[1]

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

          * یَمْحَقُ اللهُ الرِّبا وَ یُرْبِی الصَّدَقاتِ *[2]

                خداوند ثروت ناشی از رباخواری را نابود می‌کند؛ ولی صدقه و خیرات را رشد می‌دهد.

فرد نزول‌خوار دنبال افزای ثروت است؛ ولی خداوند می‌فرماید: آن خیال باطل است و ثروت نای از ربا، بی‌برکت و تباه است؛ البته صدقات و کمک به تهی‌دستان بر ثروت می‌افزاید و خیر وبرکت آن، در دنیا و آخرت نصیب صاحبش می‌گردد.

بیماری اقصادی

ربا‌خواری، یک فساد مالی و بیماری زشت اقتصادی است که اگر وارد بازار مسلمانان شود همه چیز را تباه می‌کند، جلوی کار خیر را می‌گیرد، فاصله طبقاتی را روزبه‌روز بیشتر می‌کند و ثروت‌های حرام افزون‌تر می‌گردد. رباخواران، دل‌سخت هستند، به مستمندان رحم نمی‌کنند و از تولید، جلوگیری می‌کنند.

امام صادق(ع) در ورد علت تحریم ربا فرمود:

     اِنَّما حَرَّمَ اللهُ الرِّبا لِئَلّا یَمْتَنِعَ النَّاسُ مِنِ اصْطِناعِ المَعْرُوفِ.[3]

     خداوند ربا را حرام کرد تا علاقه انجام دادن کار خوب میان مردم از بین نرود.

حضرت رضا(ع) فرمود:

     عِلَّةُ تَحْریمِ الرِّبا لِما نَهیَ اللهُ عنْهُ وَ لِما فیهِ مِنْ فَسادِ الأمْوالِ... .[4]

     فلسفه تحریم ربا این است که خداوند آن را نهی کرده؛ زیرا موجب فساد مالی و اقتصادی می‌گردد.

وقتی شما یک درهم بپردازی و دو درهم بگیری، آن درهم اضافی را به باطل گرفته‌ای و مالی به ناحق به ثروت خود افزوده‌ای. ربا باعث فساد مالی و اقتصادی می‌شود و مردم دیگر از کار نیازمندان، گره‌گشایی نمی‌کنند، همچنین در حق کسانی ظلم می‌شود که به ناچار قرض گرفته‌اند.

مطالب بالا، مضمون حدیث مفصلی از حضرت رضا(ع) است.

اگر کسی نزول‌خواری را حلال بداند از آن‌جا که یک ضرورت دین را انکار کرده، کشتنش واجب است (البته طبق ضوابط و حکم حاکم شرع و قوانین الهی).

در حدیثی نقل شده است که ابن بکیر می‌گوید: خبر به امام صادق(ع) رسید که فلانی ربا می‌خورد و اسم آن را «لبا» گذاشته (شاید مقصود شیر باشد و خواسته بگوید: مثل شیر حلال است یا خواسته حکم الهی را مسخره کند!). حضرت فرمود:

     لَئِنْ اَمْکَنَنی اللهُ مَنْهُ لَاَضْرِبَنَّ عُنُقَهُ.

     اگر قدرت چیدا کنم، گردن او را می‌زنم.[5]

بزرگی گناه رباخواری

از امام صادق(ع) نقل شده است:

     دِرْهَمٌ رِباً اَعْظَمُ عِنْدَ اللهِ اَشَدُّ مِنْ سَبْعینَ زَنْیَةً کُلُّها بِذاتِ مَحْرَمٍ.[6]

     یک درهم ربا، گناهش نزد خداوند بیشتر از هفتاد بار زنا با محارم است.

در بعضی احادیث آمده است که گناهش‌از هفتاد بار زنا با محارم مانند مادر در خانه خدا بیشتر است.

کثیف‌ترین شغل

زشت‌ترین درآمدها و بدترین سودها سودی است که از راه ربا به دست آید و کسی که شغل و منبع درآمد خود را رباخواری قرار دهد، کثیف‌ترین شغل را انتخاب کرده است. از امام باقر(ع) نقل شده است:

     اَخْبَثُ الْمَکاسِبِ الرِّبا.

     بدترین و خبیث‌ترین شغل‌ها، کسب و کار از طریق رباخواری است.[7]

رسول خدا(ص) فرمودند:

     شَرُّ الْکَسْبِ الرِّبا.[8]

     رباخواری، بدترین کسب است.

از امام رضا(ع) نقل شده است که فرمود:

     اِعْلَمْ یَرْحَمُکَ اللهُ اَنَّ الرَّبا حَرامٌ سُحْتٌ مِنَ الْکَبائِرِ وَ مِمّا وَعَدَاللهُ عَلَیْهِ النّارَ فَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْها وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلی لِسانِ کُلِّ نَبِیٍّ وَ فی کُلِّ کتابٍ.[9]

     خدا تو را رحمت کند، بدان که ربا حرام و باطل است و از گاناهان کبیره‌ای است که خداوند وعده عذاب داده –نعوذبالله- و همه پیامبران ربا را حرام دانسته‌اند و این مسئله در تمام کتاب‌های آسمانی آمده است.

عذاب رباخوار

در احادیث از عذاب رباخوار در قیامت با تعبیرهای عجیبی یاد شده است.

رسول خدا(ص) فرمودند:

     خداوند شکم رباخوار را به همان اندازه که ربا خورده از آتش پر می‌کند و هیچ یک از اعمال خوب او را قبول نمی‌کند و تا زمانی که ذره‌ای از مال ربا نزد او باشد، خدا و ملائکه او را لعن و نفرین می‌کنند.

حضرت در حدیثی دیگری فرمودند:

     رباخوار وقتی به محشر وارد می‌شود وارونه است (سرش روی زمین و پاهایش به طرف بالا است.)

همچنین در حدیث دیگری فرمودند:

     یَقُومُ آکِلُ الرِّبا مَکتُوبٌ بَینَ عَیْنَیْه لاحُجَّةَ لَهُ عِنداللهِ.

     وقتی رباخوار در قیامت برخیزد، بر پیشانی او نوشته شده است: و حجت و عذری نزد خداوند ندارد.

رسول خدا(ص) در حدیث دیگری فرمودند:

     در شب معراج بعضی را دیم که شکم‌های آنان بسی بزرگ بود و در مسیر آل‌‌فرعون قرار گرفته بودند و از بزرگی شکم نمی‌توانستند برخیزند تا این که زیر دست و پای فرعونیان قرار می‌گرفتند و مانند آل‌فرعون صبح و شام آتش بر آنان عرضه می‌شد. از جبرئیل پرسیدم: این‌ها چه کسانی‌اند؟ گفت این ها رباخواران هستند.

این‌گونه احادیث که از بزرگی گناه و زشتی رباخواری حکایت دارد بسیار است و طبعا وقتی قرآن رباخوار را «محارب» و در مقام جنگ با خدا و رسول می‌داند، دیگر این‌گونه عذاب‌ها برای چنین کسی سهل است.

شریک گناه

شاید کسی فکر کند گناه رباخواری تنها برای رباخوار است و نزول‌دهنده هیچ گناهی ندارد، در صورتی که چنین نیست و نه تنها نزول‌دهنده شریک گناه نزول‌خوار است بلکه دلال، واسطه، شاهد و نویسنده اسناد نیز در گناه رباخوار شریک هستند. در اصل ربادهنده باعث رشد ربا و رباخواری می‌شود همان‌طور که رشوه‌ دهنده باعث رشد رشوه‌خواری می‌شود، پس چه‌طور می‌توان گفت که او گناهی ندارد؟

امیرمؤمنان(ع) در حدیثی نقل می‌کند:

     لَعَنَ رَسُولُ اللهِ الرِّبا وَ آکِلَهُ وَ بایِعَهُ وَ مُشْتَریَهُ و کاتِبَهُ وَ شاهِدَیْهِ.

     رسول خدا(ص) ربا، ربا خورنده، ربادهنده، رباگیرنده، نویسنده و دو شاهد آن را لعنت کرد.[10]

حضرت در حدیث دیگری فرمودند:

     اِنَّ اللهَ لَعَنَ آکِلَ الرّبا وَ مُوکِلَهُ وَ کاتِبَهُ و شاهِدَیْهِ.[11]

     خداوند ربادهنده، رباگیرنده، نویسنده و دو شاهد آن را لعنت کرد.

ایشان در حدیث دیگری فرمودند:

     اَلآخِذُ وَ الْمُعطی سَواءٌ.

     دهنده و گیرنده ربا، هر دو در گناه مساوی‌اند.[12]

---------------------------

[1] سوره بقره، آیه279

[2] سوره بقره، آیه176

[3] کافی، ج5، ص146

[4] وسائل، ج18، ص121

[5] کافی، ج5، ص147

[6] وسائل، ج18، ص121

[7] کافی، ج5، ص147

[8] مستدرک، ج13، ص329

[9] مستدرک، ج13، ص331

[10] فقیه، ج3، ص274

[11] بحارالانوار، ج100،ص116

[12] میزان الحکمه، ج4، ص46