نگرشى به اهداف خطبه غدير
براى دركِ اهداف پيامبر صلىاللهعليهوآله از خطابه غدير، در نظر گرفتنِ شكل مخصوص سخنرانى كه به حالت قيام بود، و شرايط استثنايى گوينده و شنوندگان از نظر تقارن با حج و شدت گرما و مكان خاصى كه قبل از تقاطع جادهها و متفرق شدن مردم در نظر گرفته شده بود، و اينكه مخاطبينِ غدير را جمعيتى به تعداد كل مسلمين جهان تا آخر روزگار تشكيل مىدادند، ضرورت دارد.
با اين مقدمه است كه مىتوان پايههاى فكرى كه پيامبر صلىاللهعليهوآله در اين خطبه، به عنوان خط مشى دائمى مسلمين تعيين كردند به دست آورد. با اين نتيجهگيرىها معلوم خواهد شد كه گمراه كنندگانِ امت و تحريف كنندگانِ دين خدا چگونه رو در روى خداى تعالى و پيامبرش ايستادند و مردم را از صراط مستقيم منحرف كردند.
محورِ سخن در سخنرانى پيامبر صلىاللهعليهوآله ، ولايت دوازده امام عليهمالسلام و شئون امامت ايشان است و حضرت از سه موضوع خارج نشدهاند:
مواردى از خطبه صريحا درباره ولايت و امامت دوازده امام عليهمالسلام است.
مواردى ديگر به عنوان مقدمه چينى و تمهيد براى مسئله ولايت،
و مواردى هم در بيان شئون امامت و درجه اعلاى ولايت امامان و فضايل ايشان و برنامههاى اجتماعى آنان، و نيز درباره دشمنان ايشان و رؤساى ضلالت و انحراف است.نيمه اول خطبه مربوط به اصل مطلب يعنى اعلان رسمى ولايت ائمه عليهمالسلام است.
در نيمه دوم پس از فراغت از موضوع اصلى، به توضيح آن پرداختهاند. در پايان، نماز و زكات و حج و امر به معروف و نهى از منكر را ياد آور شدهاند و ارتباط آن را با ولايت بيان فرمودهاند.